Pakistan was de afgelopen maanden regelmatig
in het nieuws. De politieke ontwikkelingen en de gevechten in het
noordwesten kregen veel aandacht. Over de bevolking zelf hoorden we
maar weinig. Tijdens mijn verblijf in het land zag ik hele dorpen
die in één nacht verwoest waren door natuurgeweld. Duizenden mensen
moesten hun streken ontvluchten voor de zwaarste gevechten in
decennia in het land.
Gevechten
Eén van de momenten die me vooral bij zijn
gebleven was in een ontheemdenkamp in Mardan, niet ver van de
provinciale hoofdstad Peshawar. Ik sprak daar met een aantal mannen
die uit de regio Bajaur waren gevlucht, bij de grens met
Afghanistan. Halverwege de vergadering begonnen hun mobiele
telefoons af te gaan. ‘Wat gebeurt er?’, vroeg ik. ‘Er vliegen weer
helikopters over onze huizen’, zei een van hen, ‘overal om ons dorp
wordt gevochten...’
Verschrikking
In m’n naïviteit dacht ik dat iedereen het
dorp wel verlaten had, maar een aantal familieleden was
achtergebleven om op anderen en de bezittingen te passen. In de
chaos die inmiddels ontstaan was, probeerden de mannen via de
telefoon hun familieleden naar veiliger plaatsen te loodsen. Je
hoort wel eens verhalen over mensen die laatste telefoongesprekken
hebben met familieleden in nood, niet wetende of ze het zullen
overleven. Gelukkig heb ik nooit zo’n telefoongesprek meegemaakt,
maar ineens was ik omringd door tientallen mensen die midden in die
verschrikking zaten.
Vluchten
Zo waren er veel verhalen. Gezinnen die
wanhopig dekking probeerden te vinden met baby’s in hun armen,
gezinnen op de vlucht voor plotselinge luchtbombardementen of
mensen die wilden vluchten maar dat simpelweg niet konden vanwege
de gevaren onderweg….Blijven was te gevaarlijk, vertrekken nog veel
gevaarlijker. Alleen al de gedachte aan zo’n situatie vind ik
afschuwelijk.
Gewonden
Er is duidelijk behoefte aan medische
humanitaire hulp in Pakistan. Op het platteland is er nauwelijks
zwangerschapszorg en kindergeneeskunde, het grote aantal
natuurrampen leidt tot veel gewonden, net als de gevechten tussen
het leger en militanten. Daardoor raken ook nog eens
honderdduizenden mensen ontheemd.
Politieke doelen
Hoe dan ook, hulp bieden in Pakistan is niet
eenvoudig. In een van de meest politiek en militair beladen regio’s
ter wereld is het gebruikelijk dat hulp verbonden wordt met
politieke doelen. In plaats daarvan zou het op een onafhankelijke
manier naar diegenen moeten gaan die het ’t hardste nodig hebben.
Het wantrouwen en de desillusie onder de bevolking groeit: ‘Waarom
bombarderen ze ons daar, terwijl ze ons hier medicijnen
brengen?’.
Neutraal
Ik ben erg blij met de manier waarop het
Artsen zonder Grenzen gelukt is neutraal te blijven in deze enorm
complexe situatie en we op zijn minst geprobeerd hebben de meest
kwetsbaren te bereiken. We bieden hulp op een manier waarop maar
weinig andere organisaties dat kunnen. Onze onafhankelijkheid is
enorm belangrijk, als principe, maar ook in de praktijk. Zonder dat
lopen hulporganisaties de kans verzeild te raken in lokale en
internationale politiek. Artsen zonder Grenzen heeft een unieke
positie in Pakistan en het is dankzij onze overtuiging en onze
toegewijde en getalenteerde teams dat we de mensen kunnen helpen
die het meest getroffen zijn door de steeds veranderende en zeer
beladen toestand in Pakistan.