Verpleegkundige Daniela Widmer
schrijft vanuit de Centraal-Afrikaanse Republiek over haar werk.
Het is haar eerste missie en ze werkt in het regionale ziekenhuis
in Boguila, in het westen van het land. Hier geeft Artsen zonder
Grenzen primaire en secundaire gezondheidszorg. ‘Hoe voed je een
baby zonder moeder? Thuis is het antwoord hierop niet zo moeilijk:
melkpoeder. Maar als ik dat hier vraag betrekken de gezichten:
onmogelijk!’
Baby zonder moeder
Ik stelde deze vraag voor het eerst nadat ik Souvenir had
ontmoet. Een mollige, gelukkige baby van 4 maanden oud. Zijn vader
bracht hem naar het ziekenhuis om hulp te krijgen met zijn voeding.
Zijn moeder was overleden als gevolg van een complicatie na de
bevalling. Meestal bieden vrouwelijke familieleden of andere
vrouwen uit de gemeenschap dan aan om het moederloze kind aan hun
borst te voeden. Maar in dit geval was er niemand. Hij had geen
geld, geen familie, geen hulp.
Zuigflesje
Melkpoeder: wordt niet op de markt verkocht.
Zuigflesjes: onmogelijk te vinden. Schoon water: beperkt aanwezig.
Besef van het belang van het drinken van schoon water: beperkt.
Baby’s voeden met een flesje: cultureel niet geaccepteerd. Door de
wetenschap dat alles tegenzit in deze situatie werd ik des te
vastberadener om deze baby te helpen. Ik diepte het laatste
zuigflesje op uit ons magazijn. Ik waste en steriliseerde het. Elke
dag oefende ik met de vader. Flesje wassen na elke voeding. Zorgen
dat het flesje schoon blijft. Regelmatig voeden. Melk vers maken
met de melkpoeder. Knuffelen. Ik vond een plastic emmer en hielp
hem met Souvenir te baden. Alle vrouwen keken lachend toe. Ik weet
niet of ze lachten omdat ze dachten dat het grappig was dat ik een
baby baadde of omdat de vader het deed? Misschien was het wel de
combinatie. Na een week begon hij goed te drinken en het leek erop
dat de vader de basics van babyhygiëne en -verzorging onder de knie
begon te krijgen. De vader vroeg me hen uit het ziekenhuis te
ontslaan zodat hij naar huis kon gaan om zijn akker voor te
bereiden voor het zaaien. Ik sprak met hem af dat hij één keer per
week terug zou komen voor medische controle en een nieuwe voorraad
melkpoeder.
Opnieuw in het ziekenhuis
De eerste 2 weken verliepen voorspoedig:
Souvenir kwam aan, de vrouwen in het ziekenhuis heetten de vader
bij aankomst hartelijk welkom en zorgden voor Souvenir terwijl zijn
vader de melkpoeder ophaalde. Hij had zijn hulptroepen bij ons
gevonden. Op de derde vrijdag bleek echter dat Souvenir diarree
had. Hij was ernstig uitgedroogd en vermoeid. Dus namen we de twee
opnieuw op. Zijn flesje was niet schoon en zijn vader leek niet in
hem geïnteresseerd, afstandelijk. Terug naar af dus: we moesten hem
alles opnieuw bijbrengen en de baby behandelen.
Helemaal alleen
Een paar dagen later liep ik de zaal in en
trof Souvenir helemaal alleen op bed aan. Hij krijste en was van
top tot teen in waterige poep bedekt. Zijn vader was nergens te
bekennen. Ik was razend. Hoe kon hij zijn zieke baby zonder enig
toezicht achterlaten? Ik haalde een emmer, water, zeep en een
nieuwe doek en waste hem. Ik maakte een flesje klaar, voedde en
knuffelde hem tot hij in mijn armen in slaap viel. Ineens liep ik
rond met een slapende baby in mijn armen terwijl ik tegelijkertijd
mijn werk deed. Souvenir vond het allemaal best.
Steeds zieker
Eindelijk kwam de vader terug. Ik benadrukte
hoe belangrijk het was dat hij zijn baby niet alleen zou
achterlaten. Elke dag deed ik hem voor hoe hij het flesje schoon
moest maken, vertelde ik hem dat hij zijn zoontje regelmatig moest
voeden, hoe hij water met zuiveringszout tegen uitdroging moest
toedienen en hoe hij hem moest wassen. Maar Souvenir werd steeds
zieker. Zijn diarree verergerde, hij bleef maar gewicht verliezen
en kreeg hevige koorts.
Cruciaal
We legden hem aan het infuus om de uitdroging
te bestrijden. We maakten een strak voedingsschema waarbij onze
staf de vader eraan zou houden. Het was cruciaal dat de vader in
zou zien hoe ernstig ziek zijn baby was en dat hij zijn
verantwoordelijkheid moest nemen. Ik nam zijn flesje mee naar huis
om het na elke voeding te steriliseren. Het hele medische team
raakte erbij betrokken: we zorgden ervoor dat Souvenir op tijd zijn
voeding kreeg en moedigden de vader aan.
Hygiëne
Want zo makkelijk is babyhygiëne niet in een
hoek van de wereld waar er geen behoorlijke wc’s zijn, geen goede
riolering, geen luiers, waar het vee overal rondloopt, geen
schoenen, geen gezuiverd water, geen stromend water, waar iedereen
hutjemutje op elkaar woont, de vloer uit ruwe aarde bestaat, de
hutten van leem zijn en bacteriën zich ongebreideld verspreiden. De
tijd die ik kwijt was aan het steriliseren van melkflesjes en water
met melkpoeder mengen …het maakte het zo ontzettend duidelijk hoe
belangrijk het hier is dat een baby borstvoeding kan krijgen. Niet
alleen vanwege de voordelen wat voedingsstoffen betreft, maar ook
om zijn immuunsysteem sterker te maken. Misschien was het toch
onmogelijk om een baby te voeden die geen moeder heeft.
Hoe kon dit gebeuren?
Ondanks al onze inzet gleed Souvenir op een
nacht weg. Mijn hart brak. En tegelijkertijd was ik razend. Hoe kon
dit gebeuren? We hadden meer dan onze best gedaan om de vader te
ondersteunen, hem te leren zich als een verantwoordelijke ouder te
gedragen. Maar we hebben gefaald. We zijn Souvenir tekortgeschoten.
Er was teveel in het leven dat hem tegen zat. En hij is niet de
enige hier. Daarom is Artsen zonder Grenzen hier. Om deze mensen
hulp te bieden. We gaan door met onze strijd.
Daniela Widmer
Verpleegkundige
Het jongetje op de foto met Daniela heet Junior. Het 2-jarige
jongetje werd in het ziekenhuis opgenomen omdat hij ernstig
ondervoed was. De foto werd genomen nadat hij een paar dagen
in behandeling was.
Artsen zonder Grenzen geeft zwangerschapsbegeleiding en helpt
moeders veilig van hun kind te bevallen. Lees meer hierover in ons
themadossier Moeder-en-kindzorg.