Elk jaar komen er tienduizenden asielzoekers en
migranten aan in Griekenland, een van de belangrijkste
toegangspunten tot Europa. Bij gebrek aan legale manieren moeten
velen hun leven aan smokkelaars toevertrouwen. Thanassis Spyratos,
hulpcoördinator voor Artsen zonder Grenzen in Evros, Griekenland,
schrijft over 'M'.
Het is zondagmiddag. Een man, ik noem hem M, kwam mij
zoeken. Hij was zeer van streek. Hij zocht zijn vrouw. Hij was, zo
vertelde hij mij, twee jaar geleden naar Griekenland gekomen. Hij
werkte hier en stuurde geld naar zijn familie in Kenia. Op een dag
was hij betrokken bij een ernstig auto-ongeluk en belandde hij in
het ziekenhuis.
Zijn vrouw hoorde van het ongeval en maakte
zich erg ongerust over hem. Ze was vastbesloten naar Griekenland te
komen. Ze kon het land niet legaal binnenkomen dus besloot ze de
route via Turkije te nemen. Tijdens haar reis belde ze M regelmatig
om hem op de hoogte te houden waar zij was. Op de dag dat zij de
grens zou oversteken verdween elk spoor van haar. Hij heeft niets
meer van haar vernomen.
Via een aantal hulporganisaties in Athene
probeerde M zijn vrouw op te sporen; zonder resultaat. Hij gaf mij
een lijst met de namen die zij tijdens haar tocht had gebruikt. Ik
gaf de lijst aan de leden van het team. De volgende dag kwamen zij
echter met lege handen terug. Geen van de namen op de lijst kwam
overeen met de namen van de mensen die in de detentiecentra of
grenspolitiestations zaten.
Vertwijfeld wachtte M het nieuws af. Hij was
erg teleurgesteld. Hij kon niet begrijpen wat er mis kon zou
gegaan. Keer op keer werd hij gekweld door de gedachte wat er
allemaal kon zou gebeurd. Uiteindelijk zei ik tegen hem: ' Het is
iets dat wellicht heel erg triest is, maar het is wel iets wat je
moet doen.' Nieuwsgierig keek hij mij aan. 'Je moet naar het
mortuarium gaan en navraag doen: er is een kans dat ze daar is….' M
sprong ontsteld op. 'De grens over gaan kan soms gevaarlijk zijn,
alles is mogelijk,' vervolgde ik.
De volgende dag ging M naar het hoofdkantoor
van de politie. Ze lieten hem foto's zien van dode vrouwen die
recent in de rivier waren gevonden. 's Middags kwam hij me
opzoeken. Hij stond op het punt in tranen uit te barsten.
'Misschien…' zei hij. 'Een van de foto's lijkt op haar, maar om er
zeker van te zijn zou ik mijn zoon in Nairobi moeten vragen een
DNA-analyse te laten doen zodat we die met de data in het
mortuarium kunnen checken.' 'Hebben ze je verteld hoe ze dood is
gegaan?' vroeg ik hem. 'Nee,' zei hij: 'Misschien is ze
verdronken.'
M zag er totaal verloren uit. Hij bleef maar
herhalen: 'Het spijt me zo, het spijt me zo, ik had haar niet
moeten laten komen, ze had nooit moeten komen.' Telkens weer.
Ik vroeg M of hij met me mee wilde gaan naar
de begraafplaats voor migranten, om te zien waar zij begraven
waren. Het was een omheind veld op een heuveltop. Je kon de graven
zien, met kleine hoopjes grond bovenop het graf, volgens moslim
tradities. Het was het enige dat aangaf dat er iemand begraven lag,
er ontbraken zelfs bordjes met een nummer erop. M verkeerde in een
staat van wanhoop. 'Als ze hier ergens ligt, hoe weet ik dan waar
ik haar moet vinden?' vroeg hij zich hardop af. Ik moest hem het
antwoord schuldig blijven.
Ik stelde hem voor naar de moslim priester van
het nabijgelegen dorp te gaan. Hij was verantwoordelijk voor het
begraven van de migranten. Hij vertelde ons hoe hij die, met gepast
respect, verrichtte. 'Als je voor mij de gegevens hebt die er in
het mortuarium aan de lijkzak zijn gehecht, kan ik je precies
vertellen waar zij ligt. Ik hou mijn eigen registratie bij, weet
je,' vertelde hij ons. De mogelijkheid tot identificatie van een
overleden migrant hing daarmee af van de goedgezindheid en het
geheugen van een oude man en zijn handgeschreven aantekeningen.
We keerden terug naar Soufli. Op de weg terug
bleef M maar zeggen hoe het hem speet wat er met zijn vrouw was
gebeurd. Bij de bushalte nam ik afscheid van hem.
Thanassis Spyratos,
hulpcoördinator Artsen zonder Grenzen in
Evros, Griekenland
Artsen zonder Grenzen biedt sinds 1996 medische en
psychosociale hulp aan migranten en asielzoekers in Griekenland. Op
16 juni publiceerde Artsen zonder Grenzen een rapport over de
situatie en de stand van zaken omtrent migranten in
Griekenland.