De bevolking van Indiaas Kasjmir lijdt
al jarenlang onder voortdurend geweld. Sinds kort zijn er opnieuw
onlusten. Artsen zonder Grenzen werkt op verschillende locaties in
het gebied en biedt psychosociale zorg. Psychosociaal medewerker
Maria Veraart van Wezel vertelt.
Protesten en doden
De afgelopen week zijn er weer doden gevallen,
31 is het aantal dat genoemd wordt in de media. Het gevolg van
kogels en granaten of andersoortig geweld. Veelal jonge mensen die
nog een heel leven voor zich hadden. Ze laten hele families achter
vol boosheid en verdriet en de woede van de mensen wordt alleen
maar groter. Geregeld horen we geluiden dat de huidige onlusten
niet snel zullen stoppen. Over de hele Kasjmirvallei verspreid zijn
er protesten. Stenen worden beantwoord met kogels, stokslagen en
traangasbommen. Naast politieagenten zijn er militairen en speciale
troepen op straat.
Slachtofferhulp
We proberen 2 keer in de week naar de 3 grootste
ziekenhuizen in Srinagar te gaan. We gaan vroeg op pad, soms om zes
uur. We geven gewonden en hun familieleden de eerste psychische en
emotionele ondersteuning, vergelijkbaar met de slachtofferhulp in
Nederland. Het verwerken van een trauma in een vroeg stadium kan
mogelijke geestelijke gezondheidsproblemen (denk aan depressie,
angstklachten en posttraumatisch stress syndroom) voorkomen.
Kinderen gewond
We proberen de gewonden 3 keer binnen 2 weken
te spreken. Vorige week hebben we 35 zwaargewonden bezocht. De
verhalen hebben een behoorlijke impact op ons. Een kind van net 12
dat door een kogel een oog is kwijtgeraakt. Kinderen die er getuige
van waren dat iemand werd doodgeschoten. Een jongen die een kogel
door zijn borst had gekregen en vervolgens door een legertruck werd
overreden. Hij verkeert in kritieke toestand.
Op een kluitje
Vanwege de onrusten en de onvoorspelbaarheid kunnen
we ons normale werk, psychosociale hulp in 7 gezondheidscentra en
ziekenhuizen, nu niet doen. Voor ons, maar ook voor de patiënten,
is het vaak onmogelijk om naar de behandelcentra te gaan. We moeten
ons al wekenlang beperken tot ons woonhuis en nabije omgeving. We
zitten aardig met elkaar op een kluitje in het huis wat soms tot
irritaties leidt, maar ik vind dat wij als team toch trots op
onszelf mogen zijn, het gaat best goed.
Tijd gebruiken
Het frustreert me dat we daardoor onze
counselingsessies niet kunnen vervolgen. Velen hebben hun ellende
en lijden lang voor zich gehouden en het viel hen zwaar om de stap
te zetten om psychologische hulp te zoeken. Ik hoop dat ze het
vertrouwen in ons niet verliezen. Ik kan slecht bij de pakken
neerzitten en gebruik mijn tijd om die dingen te doen waar ik
eerder niet aan toe kwam. Ik schrijf voorstellen en ideeën voor ons
programma en geef trainingen aan de staf. Dat levert
tijdsbesparingen op voor straks, als ik er weer op uit kan. Dan ben
ik weer veel tijd kwijt met contacten leggen, met dokters praten in
de dorpen en districtsziekenhuizen en het aansturen van de
counselors. Goede samenwerking met de dokters is belangrijk:
patiënten komen naar hen toe met hun lichamelijke klachten. Als de
arts vermoedt dat er meer achter zit, kunnen zij hen naar ons
doorverwijzen.
Vroege zorg
Ik heb mijzelf als doel gesteld ervoor
te zorgen dat er een goed programma staat om geestelijke
gezondheidszorg binnen de gemeenschap te bieden. Artsen zonder
Grenzen doet dit al bijna 10 jaar en ik wil het programma verder
ontwikkelen. We willen zorgen voor meer inzicht, kennis en
herkenning van psychische problemen en geestelijke gezondheidszorg.
Door voorlichting te geven en zo de bewustwording en acceptatie van
psychische problemen te vergroten. Door mensen te leren hoe ze op
een gezonde manier met stress en traumatische gebeurtenissen om
kunnen gaan.
Supportgroepen
We schakelen gemeenschaps- en religieuze
leiders, onderwijzers, winkeliers, vrouwen- en jongerengroepen in
om basale psychosociale hulp te bieden en mensen door te verwijzen
voor specialistische hulp. Ook is het de bedoeling supportgroepen
voor lotgenoten op te zetten zodat ze elkaar kunnen ondersteunen.
Het moet bij voorkeur een systeem zijn dat ook standhoudt als
Artsen zonder Grenzen hier niet meer werkt. In 4 dorpen hebben we
al contacten gelegd en vrijwilligers voor de supportgroepen
geronseld. Na enkele maanden hadden we het idee goed op weg te
zijn. Vanwege de onrust zijn we echter al 6 weken niet in de dorpen
geweest.
Noodsituatie
Dan ineens hoor ik dat ik elders in Kasjmir
nodig ben voor een noodsituatie. Ik moet naar Leh, in de
Ladakh-regio. Een wolkbreuk heeft hevige overstromingen
veroorzaakt. Dertig minuten lang kwam er een stortvloed aan regen
naar beneden, alsof het met emmers uit de hemel werd gegoten. Een
meterhoge water- en-modderstroom raasde door de dorpen heen. Veel
mensen vonden de dood. Anderen wisten de bergen in te vluchten en
brachten de hele nacht in angst door. Doordat het maar bleef
bliksemen werd alles verlicht en zagen ze hoe mensen door de
waterstroom werden meegesleurd. Volgens overheidscijfers zijn er
tot nu toe 233 doden gevonden. Ook worden er volgens vele mensen
honderden nog vermist. Iedere dag worden er nieuwe lijken gevonden.
We delen hulpgoederen uit (voor 2.000 families), we geven
psychosociale hulp en we monitoren de gezondheidssituatie, met het
oog op mogelijke uitbraken van ziekten.
Geesten
Soms hoef je niet eens wat te zeggen, maar kun
je het al van de uitdrukking op het gezicht aflezen. Ik zie veel
huilende mensen en hun verhalen gaan door merg en been. Een jonge
vrouw die haar man, dochter en schoonmoeder heeft zien sterven. Een
week lang kon ze geen woord uitbrengen en staarde ze voor zich uit.
Nadat we een paar keer contact gezocht hebben, liet ze weten
behoefte aan hulp te hebben. Ze hoort schreeuwende stemmen in haar
hoofd en is bang voor geesten. Twee zusjes die in één klap wees
zijn geworden. Het gezicht van de jongste staat strak en
emotieloos.
Kracht van de mensen
Tegelijkertijd ben ik geraakt door de kracht
die de mensen tonen, hoe ze samen de schouders eronder zetten om de
boel weer op te bouwen. Ik heb de hoofdlama, Togdan Rinpoche,
bezocht voor advies wat betreft de spirituele aandacht die de
mensen nodig hebben. Volgens hem putten mensen kracht uit hun
religie en geeft het idee dat de overleden mensen gereïncarneerd
zullen worden, hen een geruststellend gevoel.
Waardering
Ik moet best vaak flink slikken en ben
blij als ik ’s avonds in het guesthouse in Leh tot rust kan komen.
Ik zie ook dat de counselors het er zwaar mee hebben. Maar al met
al is het werk hier een hele uitdaging en geeft het me een tevreden
gevoel dat we echt iets voor de mensen in Ladakh kunnen betekenen.
De mensen waarderen onze hulp zeer. Ik ben dankbaar dat we met
enkele organisaties hier goed kunnen samenwerken en dat we weten
dat we ons werk hier aan hen en aan het ministerie van
Volksgezondheid kunnen overdragen. Tegelijkertijd mis ik mijn team
en het werk in Kupwara en ben ik in mijn hoofd alvast weer nieuwe
plannen aan het maken.
Maria
Augustus – september 2010
Artsen zonder Grenzen werkt in Srinagar, de
(zomer)hoofdstad van Kasjmir, en in het district Kupwara. In
Srinagar geven onze hulpverleners psychosociale zorg in
counselingcentra in gezondheidsposten en ziekenhuizen. Ook staan we
slachtoffers van het geweld dat sinds juni is opgelaaid, bij met
traumacounseling in ziekenhuizen in Srinagar. In Kupwara
ondersteunen we het districtsziekenhuis en zeven verschillende
gezondheidsposten en klinieken. Hier bieden we zowel medische als
psychosociale zorg. In 2009 voerden onze teams meer dan 20.500
medische en 5.800 psychosociale consulten uit.