TROPENARTS STEVEN VAN DE VIJVER RAAKTE BESMET MET AFRIKA

Steven van de Vijver, voorheen als arts voor Artsen zonder Grenzen werkzaam in DR Congo en auteur van het boek "Afrika is besmettelijk", met jongetje uit Baraka, DR Congo © Steven van de Vijver ‘Werken in een zo door oorlog en armoede getroffen gebied als Baraka heeft me laten zien hoe veerkrachtig mensen zijn. Het fascineerde me iedere keer weer dat mensen fysiek en mentaal veel meer aankonden dan ik dacht.' Tropenarts Steven van de Vijver werkte van juli 2006 tot april 2007, negen maanden, in het ziekenhuis van het stadje Baraka, in het door oorlog getekende oosten van de Democratische Republiek Congo. Vanuit Baraka schreef hij een veelbezochte weblog die nu als boek is verschenen onder de titel: Afrika is besmettelijk.

‘Het boek is een poging om aan de mensen in Nederland uit te leggen wat het leven in het oosten van de Congo eigenlijk inhoudt en wat ik er deed. Een weblog mist de structuur die een boek wel heeft’, zegt Steven. ‘Baraka lijkt heel vredig en welvarend. Het ligt heel mooi aan het Tanganyikameer, in een vruchtbaar gebied. Toch, als je er langer bent, voel je onder de oppervlakte de sporen van ruim tien jaar oorlog. Zo gaan mensen je pas geleidelijk vertrouwen. Pas na een aantal maanden vriendschap kwamen bij sommigen via een terloopse opmerking de emotionele verhalen.’

Woest

‘Ik werkte in het ziekenhuis van Baraka, waar ik vooral veel te maken had met gecompliceerde zwangerschappen. De Congolese medewerkers van het ziekenhuis met wie ik werkte verstonden over het algemeen hun vak goed. Toch wilden ze bijvoorbeeld ook bij moeilijke bevallingen nooit een vacuümpomp gebruiken, omdat ze ervan overtuigd waren dat dat schadelijk zou zijn voor de baby. Daardoor overleed er op een dag een kindje. Ik was van binnen woest, maar ik kon ze natuurlijk niet dwingen die pomp te gebruiken. Ik heb uitgebreide discussies met ze gehad. Tegen de tijd dat ik wegging begonnen ze langzaam in te zien dat het toch goed was om soms de vacuümmethode te gebruiken.’

Kruiden

‘In een ander geval ging het ook over kinderen. Veel moeders in Baraka vertrouwen op een traditionele behandeling met kruiden als hun kindjes ziek zijn en vaak overleeft zo’n kindje dat niet. In samenwerking met een laboratorium in Nederland hebben we de kruiden onderzocht en we zijn een discussie gestart met de traditionele genezers hier.’

Beeld veranderen

‘In de tijd dat ik in Baraka werkte startte Artsen zonder Grenzen er een behandelprogramma tegen hiv/aids, dat mensen begeleidt vanaf de eerste test tot en met de behandeling met aidsremmers. Dat gaf mensen niet alleen heel concreet een uitzicht op een veel langer leven, het veranderde in de gemeenschap ook het beeld van seropositieven. We hebben ertoe bijgedragen dat mensen aids nu niet meer zien als iets van besmette mensen die weggestopt zijn in een hoekje van de gemeenschap. We hebben duidelijk gemaakt dat je, met medicijnen, een heel normaal leven kan leiden met hiv/aids.’

Kracht

‘Toch heeft de kracht van de mensen in het oosten van de Congo het meeste indruk op me gemaakt. Het leven gaat verder, ook als heel veel wegvalt. Dat is iets wat me altijd bij zal Cover boek Steven van de Vijver "Afrika is besmettelijk" blijven.’