Hoeveel kinderen hebben er hiv en aids?
- Wereldwijd leven er 3,4
miljoen kinderen (jonger dan 15 jaar) met hiv/aids.
- In 2010 werden naar
schatting 390.000 kinderen met het hiv-virus geïnfecteerd (14% van
alle mensen die nieuw met hiv zijn geïnfecteerd).
- Zonder behandeling
overlijdt eenderde van baby’s met hiv in hun eerste levensjaar en
haalt de helft hun tweede verjaardag niet eens.
- In 2010 maakte aids een
eind aan 250.000 kinderlevens, ofwel 685 kinderen per dag, 30
kinderen per uur. Dat is één kind per twee minuten.
- In 9 op de 10 gevallen
worden kinderen besmet doordat de moeder het hiv-virus tijdens
zwangerschap, bevalling of de borst geven op haar kind
overdraagt.
Hiv-zorg voor kinderen
In rijke landen komt hiv bij kinderen vrijwel
helemaal niet meer voor: 9 op elke 10 hiv-positieve kinderen zijn
geboren in landen ten zuiden van de Sahara in Afrika. Volgens de
Wereldgezondheidsorganisatie heeft een overgrote meerderheid geen
toegang tot medische zorg: ofwel er is nauwelijks gezondheidszorg
in het land waar zij wonen, of zij hebben geen middelen om de zorg
te bereiken of te betalen. Een kind heeft daar een 3 x zo kleine
kans dan een volwassene om voor aids behandeld te worden. Kinderen
met hiv en aids worden vaak niet behandeld omdat gedacht wordt dat
zij toch onherroepelijk dood zullen gaan.
Moeder-op-kindbesmetting
In 9 op 10 gevallen worden kinderen besmet
doordat de moeder het hiv-virus op het kind overbrengt. Dit kan
gebeuren tijdens de zwangerschap, de bevalling of via borstvoeding.
De kans op overdracht kan sterk worden verkleind door aidsremmers
te geven aan de moeder tijdens de zwangerschap (idealiter in week
14 van de zwangerschap tot één week na de bevalling), de baby na de
geboorte nevirapine toe te dienen, een keizersnede uit te voeren,
en door de moeder geen borstvoeding te laten geven, maar
alternatieven als bijvoorbeeld flessenvoeding. Als de moeder wel
borstvoeding geeft, kan overdracht alsnog voorkomen worden door het
kind nevirapine toe te dienen zolang het de moedermelk drinkt
(meestal minstens één jaar lang). Het slagingspercentage van deze
preventieve hiv-behandeling voor baby’s ligt boven de 98%.
Kinderen met aids: buitenbeentje van de
farmaceuten
In de rijke landen is de medische zorg voor
kinderen met hiv en aids goed geregeld: moeder-op-kindbesmetting
kan voorkomen worden, baby's en kinderen worden onderzocht en
kunnen een aidsremmende behandeling krijgen. Doordat er in de rijke
landen dus relatief weinig kinderen het hiv-virus hebben, is er
geen grote financiële stimulans voor farmaceutische bedrijven om
medicijnen en testen te ontwikkelen die specifiek geschikt zijn
voor kinderen. De weinige die er zijn, zijn bovendien een stuk
duurder dan de volwassen varianten. Kinderen vormen daarmee het
buitenbeentje voor de ontwikkeling van betere, en betaalbare
aidsmedicijnen.
Aidsmedicijnen voor kinderen
Aidsmedicijnen bestaan uit een combinatie van
verschillende werkzame stoffen, maar combinatietabletten voor
kinderen zijn er nauwelijks. In veel landen wordt daarom een
combinatie van medicijnen in vloeibare vorm voorgeschreven. Het
gebruik daarvan levert problemen op. De flessen zijn zwaar en
lastig te vervoeren, sommigen moeten gekoeld worden bewaard (wat
moeilijk is als je geen elektriciteit hebt), of bestaan uit poeders
die met water moeten worden gemixt. Bovendien is het niet altijd
even makkelijk om een kind zover te krijgen de siroop door te
slikken. Ook de juiste dosering afmeten is ingewikkeld. Op dit
moment zijn er slechts 2 combinatiepillen goedgekeurd door de
Wereldgezondheidsorganisatie.
Wat is er mis met hiv-testen voor kinderen?
Tot op 18 maanden heeft een kind nog de
anti-lichamen van zijn moeder in zijn bloed, dus een gewone test
zou altijd de uitslag 'seropositief' geven en is dus niet geschikt.
De enige manier om een baby te testen is met een PCR-machine die
het DNA-profiel analyseert. Dit is een zeer kostbare machine en
vereist gespecialiseerd personeel en een geavanceerd laboratorium.
Als er al een machine staat in arme landen, is dat meestal in de
hoofdstad en kan het 1 tot 3 maanden duren voordat er uitslag is.
Wat er nodig is is een test die binnen 1 dag uitsluitsel geeft.
24 november 2011