De mondiale aanpak om ervoor te zorgen dat vaccins
beschikbaar komen voor kinderen in de armste landen wordt gehinderd
door hoge prijzen en een dreigend tekort aan fondsen. Dat stellen
Artsen zonder Grenzen en Oxfam International in het onlangs
gepubliceerde rapport: 'Giving Developing Countries the Best Shot'.
De manier waarop vaccins worden gemaakt moet veranderen: de steun
van donoren moet de ontwikkeling van vaccins bevorderen die
betaalbaar én toegespitst op de behoeften van derdewereldlanden
zijn.
Vaccins en de derde
wereld
'Het kan jaren in beslag nemen voordat een
duur, nieuw vaccin dat voor rijke landen is ontwikkeld, zijn weg
vindt naar kinderen in de derde wereld. Dat wat er ontwikkeld wordt
na jarenlange research is vaak ook nog onvoldoende aangepast voor
gebruik in achtergestelde landen,' aldus Tido von Schoen-Angerer,
directeur van de internationale campagneorganisatie van Artsen
zonder Grenzen die zich inzet voor betere en betaalbare medicijnen
en diagnostiek.
Internationale organisatie GAVI
De GAVI (Global Alliance for Vaccines and
Immunisation) neemt internationaal de leiding op zich om ervoor te
zorgen dat meer mensen in ontwikkelingslanden tegen ziekten worden
ingeënt. De organisatie heeft aanzienlijke successen geboekt om de
toegang tot vaccins tegen Hib-infecties (die
hersenvliesontsteking/meningitis en longontsteking kunnen
veroorzaken) en hepatitis B te vergroten. Maar nu loopt de GAVI
tegen grote problemen aan: de hoge prijzen van nieuwe vaccins en
stagnerende fondsen. Zonder een extra 2,4 miljard dollars aan
fondsen (1,9 miljard euro) zal de organisatie enorm moeten
bezuinigen, en dit zal de beschikbaarheid van vaccins voor mensen
in arme landen verminderen.
Hoge vaccinprijzen
GAVI heeft bijvoorbeeld getracht de
introductie van conjugaatvaccins voor pneumokokken te versnellen.
Dit type vaccins wordt al een aantal jaren gebruikt in rijke
landen. Met deze vaccins zijn honderdduizenden gevallen van long-,
hersenvlies- en andere ernstige ontstekingen voorkomen. En ze
hebben diverse farmaceutische multinationals miljarden aan omzet
opgeleverd. Tot op heden is het de GAVI en donorlanden echter niet
gelukt deze conjugaatvaccins in achtergestelde gebieden in te
voeren. Kenia is het enige land van de lijst van GAVI-landen dat in
2010 deze vaccins zal ontvangen. De kosten: 21 dollar per kind, een
onacceptabele hoge prijs voor ontwikkelingslanden en donoren om op
te brengen.
Vernieuwende ontwikkelmethoden
‘De nieuwste vaccins worden nog steeds enkel
door een handvol medicijnfabrikanten geproduceerd. Hierdoor Hkunnen
zij hoge prijzen rekenen,’ aldus Rohit Malpani, senior
beleidsadviseur van Oxfam International, dat samen met Artsen
zonder Grenzen het rapport heeft opgesteld. ‘Ondanks de sterke
onderhandelingspositie die GAVI heeft, zijn de prijzen van vaccins
nog steeds te hoog. In het rapport noemen wij een aantal
vernieuwende methoden om betaalbare vaccins te ontwikkelen.’
Meningitisvaccin voor 40 eurocent
Een innovatieve aanpak is bijvoorbeeld de
samenwerking tussen de Wereldgezondheidsorganisatie, de Amerikaanse
non-profitorganisatie PATH en het Indiaanse Seruminstituut met als
resultaat een meningitisvaccin dat niet meer dan 50 dollarcent (40
eurocent) per dosis zal kosten. Het vaccin is speciaal ontwikkeld
voor gebruik in de landen van de zogenaamde meningitisgordel, een
gordel van risicolanden waar meningitisepidemieën regelmatig
uitbreken.
Standaard meer vaccineren
In het rapport wordt verder betoogd dat
donoren met hun gelden de ontwikkeling van op derdewereldlanden
toegespitste, goedkope vaccins moeten bevorderen. Daarnaast moet er
ook standaard meer gevaccineerd worden tegen veelvoorkomende
ziekten. Elk jaar overlijden er 2 miljoen kinderen in
ontwikkelingslanden doordat zij geen inentingen hebben gehad,
terwijl er vaccins bestaan. In 2009 heeft Artsen zonder Grenzen
meer dan 50.000 patiënten behandeld voor meningitis en meer dan 7,4
miljoen mensen voor de ziekte ingeënt.