Na jaren van wrede burgeroorlog in de Democratische Republiek Congo is het nu weer relatief rustig in het land. Sinds de verkiezingen eind 2006 zijn er in veel streken democratisch gekozen bestuurders aan de macht. Toch gaat in het oosten van het land het geweld op een aantal plekken hardnekkig door.

Uit dorpen in de streken Masisi en Rutshuru, in de oostelijke provincie Noord-Kivu, zijn pas geleden duizenden mensen weggevlucht. Hun situatie was onmogelijk: iedere dag hadden ze te maken met bedreigingen, plunderingen, mishandelingen, moorden en verkrachtingen door rondtrekkende soldaten en andere strijders. De mensen moeten nu overleven in smerige kampen.

Geen keus

‘Nadat gewapende mannen ons dorp een aantal keren had geplunderd, hadden we geen andere keus meer dan weg te gaan’, zegt een oudere gevluchte man. ‘Als je niets meer hebt dat je ze kan geven, word je waardeloos voor hen en doden ze je.’ Veel ontheemde mensen vertelden teams van Artsen zonder Grenzen hoe ze ‘s nachts in de jungle schuilden, als hun dorp het doelwit werd van een gewapende groep. Uiteindelijk werd die situatie ondraaglijk en besloten ze hun dorpen en velden te verlaten.

Schamel

In de streek Masisi biedt Artsen zonder Grenzen medische zorg. Rond de dorpen Mweso en Kashuga hebben zich 7.000 mensen verzameld. Ze leven in schamele hutjes, die niet beschermen tegen regen en kou. Ondanks de inzet van andere hulporganisaties is er nog steeds gebrek aan voedsel en drinkwater en laat de hygiëne te wensen over. ‘Het duurde lang voordat de distributie van voedsel op gang kwam.

Daardoor stonden veel mensen voor de onmogelijke keuze het tentzeil dat ze zou moeten beschermen te verkopen, om aan eten te komen’, zegt een verpleegkundige van Artsen zonder Grenzen.

Afhankelijk

De meeste ontheemden in de kampen zijn nu totaal afhankelijk van humanitaire hulp. Zelfs in de kampen hebben ze te maken met soldaten en politieagenten die ze van hun schamele bezittingen beroven. Teamleden van Artsen zonder Grenzen zagen hoe soldaten tijdens een distributie voedsel roofden. Naast de dagelijkse strijd om te overleven, moeten de ontheemden ook nog eens omgaan met de herinneringen aan de verschrikkingen die ze hebben meegemaakt. Vrouwen en mannen hebben gezien hoe familieleden en buren werden mishandeld en gedood.

Verkracht

In de afgelopen maanden alleen al zijn tientallen vrouwen verkracht in de regio. Hun verhalen lijken allemaal op elkaar: ‘Ik was onderweg naar m’n akker toen mannen in uniform me grepen en me de struiken in dwongen. Nadat ze me geslagen hadden en me dreigden te doden, misbruikten ze me één voor één. Nu ben ik bang voor gewapende mannen’, zei een 20-jarige verkrachte vrouw, moeder van twee. Artsen zonder Grenzen behandelt deze vrouwen tegen geslachtsziekten. Het team zorgt ook voor psychosociale bijstand, die de vrouwen moet helpen om te gaan met hun trauma en de vooroordelen van hun omgeving.

Deze vrouwen horen bij de duizenden die nog altijd lijden onder het geweld van de diverse gewapende groepen in de Democratische Republiek Congo, dat, ondanks de verkiezingen en het vredesproces, doorgaat.