Onder druk en riskant: het lot van humanitaire hulp in
noordelijk Sudan
De Nederlandse en Franse takken van Artsen
zonder Grenzen benadrukken nogmaals hun grote zorg voor de
patiënten die ze in Darfur hebben moeten achterlaten. Ze stellen de
onacceptabele omstandigheden rond de uitzetting van de twee
afdelingen aan de kaak.
Gezondheidssituatie
De aankondiging van het arrestatiebevel tegen
de Sudanese president al-Bashir door het Internationaal Strafhof
werd onmiddellijk gevolgd door de uitzetting van 13 humanitaire
niet-gouvernementele hulporganisaties (NGO’s). Die organisaties
zorgden voor ongeveer 40% van de humanitaire hulp in de regio. In
de afgelopen vijf jaar had die hulp een positieve invloed op de
gezondheidssituatie van de bevolking in Darfur. De kans bestaat dat
die verbetering weer ongedaan wordt gemaakt. De regio zou weer
terug kunnen vallen in een acute noodsituatie.
Beperkingen
Werken in Sudan is al jaren gecompliceerd.
Ondanks de beperkingen opgelegd door de regering was Artsen zonder
Grenzen nog steeds in staat zinvolle hulp te bieden, gebaseerd op
de noden van de bevolking. Met deze uitzetting is er een direct
gevaar dat hulp nu geboden zal worden op basis van politieke
agenda’s in plaats van op onafhankelijke inschattingen van waar
hulp nodig is. Sommige plaatsen zullen geen of onvoldoende hulp
krijgen.
Anti-NGO retoriek
Na alle hulp die ze wisten te bieden,
beschuldigde de regering van Sudan de in Darfur aanwezige
afdelingen van Artsen zonder Grenzen van samenwerking met het
Internationaal Strafhof. Dat is categorisch onjuist. Bankrekeningen
zijn bevroren, toegang tot kantoren ontzegd en voertuigen,
computers en kantoorapparatuur met een geschatte waarde van één
miljoen euro in beslag genomen. De anti-NGO retoriek van de
Sudanese regering van de afgelopen weken heeft een vijandig klimaat
geschapen in Darfur. Dat vergroot de risico’s voor hulpverleners in
Darfur, zoals bleek uit de ontvoering van medewerkers van NGO’s
vorige maand.
Inname paspoorten
De onmiddellijke uitzetting maakte het niet
eens mogelijk de programma’s goed af te sluiten. De bestrijding van
een uitbraak van meningitis moest abrupt stoppen, bezoeken aan
projectlocaties werden verboden, terwijl onze medewerkers zes weken
de afwikkeling van de uitzetting moest regelen. De inname van de
paspoorten van drie leidinggevende medewerkers van de missie tot
een aantal uur voor hun vertrek kwam in de praktijk neer op een
gijzeling.
Verscheurd
‘Het voelde alsof we als criminelen werden
behandeld’, zegt landencoördinator Sudan Reshma Adiata. ‘We werden
verscheurd tussen onze zorg voor onze patiënten en medewerkers en
onze woede over de uitzetting. Het is schokkend om zo’n gebrek aan
respect voor de medische noden van kwetsbare mensen te ervaren en
om zo behandeld te worden, na dertig jaar van hulpverlening in
noordelijk Sudan.’
Grote zorgen
Zes weken na de uitzetting kregen alle
internationale medewerkers van de Nederlandse en Franse takken
eindelijk toestemming om Sudan te verlaten. Pas nu is het mogelijk
te laten weten hoe moeilijk het proces van de uitzetting was. We
hebben grote zorgen om het lot van de mensen die nu geen hulp
hebben, de veiligheid van onze Sudanese medewerkers en we zijn
woedend over de huidige situatie. We blijven klaarstaan en we zijn
zeer bereid om weer noodhulp in noordelijk Sudan te bieden als dat
weer op een onafhankelijke, neutrale en onpartijdige manier
mogelijk is.
Artsen zonder Grenzen werkt sinds 1979 in Sudan en heeft
levensreddende hulp geboden in een groot aantal regio’s van
noordelijk Sudan. Sinds 2003 heeft Artsen zonder Grenzen meer dan
drie miljoen patiënten behandeld, 60.000 patiënten verpleegd,
225.000 consulten voor prenatale zorg geboden, 10.000 bevallingen
begeleid, 12.000 operaties verricht en 20.000 mensen psychosociale
hulp geboden. Zes projecten lopen nog door in noordelijk Sudan,
maar hun toekomst wordt bekeken en hangt af van een duidelijke
verbetering in de werkomstandigheden in de komende weken.
Artsen zonder Grenzen heeft ook een uitgebreid hulpprogramma in
zuidelijk Sudan. Die activiteiten zijn niet getroffen door de
uitzetting, omdat zuidelijk Sudan een semiautonome regering
heeft.
23 april 2009