Verpleegkundige Marja Scholten was in Port-au-Prince aan het werk toen de aardbeving toesloeg en bood direct hulp. Na in Nederland op adem te zijn gekomen is zij nu weer terug in Haïti. Samen met een arts is Marja verantwoordelijk voor 2 poliklinieken, Grace en Shekina, in de wijk Carrefour.

Waar bestaat het werk in de polikliniek uit?

Patiënten kunnen op medisch consult komen, vergelijkbaar met een afspraak met de huisarts in Nederland. We doen prenatale controles voor zwangeren en vaccineren kinderen. We hebben een laboratorium, een verbandkamer en een eigen apotheek. Ook is er een psycholoog aanwezig. We behandelen van alles: van mensen met luchtweginfecties, buikklachten, (brand)wonden en slachtoffers van (verkeers)ongelukken.

Hoe ziet je dag eruit?

Begin december was de cholera nog beheersbaar en kregen we weinig gevallen binnen. Ik begon dan met het aan onze epidemiologe doorgeven hoeveel choleragevallen we de dag ervoor binnen hebben gekregen. Dan liep ik een rondje door de Grace polikliniek, die dicht bij een tentenkamp is gevestigd: hoe gaat het, zijn er urgente dingen die geregeld moeten worden? Met de hoofdverpleegkundige regelde ik lopende zaken en dan belde ik de Shekina polikliniek om door te lopen wat er daar gebeurde. Verder bijsturen waar kennis/vaardigheid ontbreekt, medicijnen bijbestellen, roosters plannen en verplegend personeel aannemen.

En toen nam de cholera toe…

Ja, er kwamen elke dag steeds meer mensen binnen. We hebben daarop een aparte tent voor onze polikliniek opgezet, die bij het kinderziekenhuis hoort dat wij ook runnen. Die gebruikten we om mensen te isoleren, behandelen en doorverwijzen. We hadden maar 2 bedden en 3 banken, ruimte voor 20 tot 25 mensen op een dag. Maar nu kwamen er ineens 70 mensen per dag en onze eigen cholerabehandelcentra lagen allemaal vol. Gelukkig had het Canadese Rode Kruis net ook een cholerabehandelcentrum bij ons in de buurt opgezet, dus toen hebben we een aantal patiënten naar hen overgebracht.

Hoe heb je de cholera-uitbraak aangepakt?

Cholera was hiervoor onbekend in Haïti. Ik heb snel een A4'tje gemaakt en in de polikliniek opgehangen met: wat is cholera, wat zijn de symptomen, hoe wordt het overgedragen, wat zijn de belangrijkste hygiëneregels en hoe behandel je het? Ik heb trainingen aan het personeel gegeven waarbij je continu moet blijven bijsturen zodat ze meer inzicht erin kregen. Ik heb ze ook uit moeten leggen dat het eigenlijk helemaal geen ingewikkelde ziekte is om te voorkomen en te behandelen. Inmiddels hebben we die vervangen door mooie voorlichtingsaffiches.

Kun je een paar regels noemen?

Goed je handen met water en zeep of een chlooroplossing wassen voordat je eten bereidt, voor het eten, na toiletbezoek, na contact met een zieke. Water alleen drinken als het gekookt of gechloreerd is, voedsel goed afdekken, toiletten en latrines gebruiken. Als je plotseling waterige diaree hebt, je veel moet braken en het op wittig water lijkt, geen buikpijn, koorts of bloed bij de ontlasting hebt, dan is het, in licht van deze uitbraak, waarschijnlijk cholera. En dan moet je zorgen dat je niet uitgedroogd raakt, want dat is gevaarlijk. Je kunt zelf ORS maken tegen de uitdroging: een half theelepeltje zout en 4 eetlepels suiker op 1 liter water. Zolang je maar drinkt, drinkt en nog eens drinkt.

Littekens

Sommige ingestorte gebouwen staan er nog bij alsof de aardbeving gisteren heeft plaatsgevonden, anderen zijn verdwenen en op andere plekken zijn nieuwe huizen gekomen. Overal tenten, sommigen van hout, staal en stevig zeil. Op het eerste gezicht is het gewone leven hervat. Maar als je iets dieper kijkt en doorvraagt, merk je dat iedereen ‘littekens’ heeft. Bijna iedereen heeft dierbaren verloren. Hun bewustzijn is veranderd. Rondkomen blijft moeilijk, maar iedereen maakt er het beste van.

Heb jij voor je gevoel je werk nu afgemaakt?

Ja. Toen ik na de aardbeving wegging, was het leven in de stad abrupt gestopt, maar nu gaat het weer door. Ik ben blij dat ik daar een beetje deel van uit heb gemaakt. Het gekke is, in Shekina kwam ik mensen tegen die helemaal niets hadden verloren. Ja, ze hadden de aardbeving gevoeld, waren buiten gaan staan. Maar daarna stond hun huis er nog, leefde iedereen nog. Terwijl ik er middenin zat. Er is dus ook een ander verhaal.

Marja hield een weblog bij vanuit Haïti

Waarom werkt Marja voor Artsen zonder Grenzen? Lees het portretinterview