Een van de
hoogste prioriteiten bij het opzetten van een hulpactie voor grote
noodsituaties zoals rampen of oorlogen, is het sturen van materiaal
en het regelen van de logistiek ter plaatse. Maar wat stuur je als
eerste en hoe krijg je het daar? Een interview met Bert Koelewijn,
hij werkt sinds 1991 voor Artsen zonder Grenzen en is hoofd van de
logistieke afdeling.
Gezamenlijke ervaring
Bij grote noodsituaties zoals rampen of
oorlogen neemt een speciale noodhulpafdeling van Artsen zonder
Grenzen de leiding op zich. Deze komt samen met specialisten op het
gebied van logistiek, inkoop, technische ondersteuning, medisch
werk en kennis van de situatie ter plaatse. Bert Koelewijn:
'Doordat er bij ons verschillende mensen werken die ervaring hebben
met noodhulpacties weten we samen: dit gaan we doen en dat hebben
we daarvoor nodig. We gaan samen een paar belangrijke vragen
af:
- Wat hebben onze projecten ter plaatse en wat
werkt er nog?
- Wat moeten we als eerste sturen?
- Moeten we tijdelijk onderdak regelen?
- Hoe krijgen we het daar?
- Wat hebben we in opslag en waar staat
het?
- Afweging kosten maken
In kaart brengen
'Onze eerste prioriteit is het in kaart
brengen van de situatie. Als wij in het land al een project hebben,
betekent dat: zijn de panden waarin wij werken nog intact, hoe
staat het met de voorraden, onze radioapparatuur en auto’s? Is de
noodvoorraad nog intact?'
Eerste
vracht
'Samen met een medisch adviseur maken we
vervolgens een lijst van wat het eerst gestuurd moet worden. Voor
de aardbeving in Haïti van januari waren dat spullen als
medicijnen, tetanusvaccins, spalken, chloortabletten en
chirurgische kits waar alles in zit om een operatie te doen, alleen
de chirurg, de tafel en de lamp zitten er niet in. Ook gaan plastic
zeil, dekens, tenten en therapeutische voeding direct mee met de
eerste vracht. De telecommunicatie lag plat, dus stuurden we mensen
van onze technische afdeling om dat alles weer op te zetten, samen
met auto’s, VHF radio’s, antennes en extra laptops.'
Onderdak
'De volgende vraag is: moeten we tijdelijk
onderdak regelen? Tenten bijvoorbeeld, of leegstaande gebouwen waar
van alles moet worden geïnstalleerd. We wisten dat ons ziekenhuis
voor spoedeisende verloskunde in Port-au-Prince, het Maternité
Solidarité ziekenhuis, zo beschadigd was, dat het niet meer
gebruikt kon worden. We hebben vooral veel tenten gestuurd en
logistieke medewerkers die ervaring hebben met het opzetten van
noodlocaties. Door de naschokken was het heel onvoorspelbaar welke
gebouwen bruikbaar zouden blijven. Ook hebben we voor het eerst een
zogenaamde Hospitainer gestuurd: een serie van containers die snel
in te richten zijn als operatiezalen.'
Hamvraag
'De hamvraag is: hoe krijgen we het allemaal
ter plaatse? We wisten dat het moeilijk was op het vliegveld in
Haïti te landen, dus weken we uit naar buurland Dominicaanse
Republiek. Een team is er gelijk heen gereisd om er een logistiek
centrum op te zetten. We hebben vrachtvliegtuigen gecharterd en
boten ingezet, maar ook kregen we gratis vrachtruimte aangeboden.
In totaal hebben we vanuit het kantoor in Amsterdam meer dan 20
vrachten per vliegtuig en boot gestuurd.'
Schuiven en
combineren
'We kijken wat we op voorraad hebben. Artsen
zonder Grenzen internationaal heeft twee opslagcentra: in Merchthem
(België) en Bordeaux (Frankrijk). Ook houden wij voorraden aan in
Hoofddorp in een logistiek centrum waar we spullen voor
noodsituaties hebben staan, zoals tenten. Andere speciale voorraden
voor crisissen staan in België. En we kijken: kunnen we schuiven
met de voorraden die klaar staan voor andere projecten? Kunnen we
vracht combineren of aanvullen van onze zusterorganisaties? De
inkoopafdeling moet vaak op zoek gaan naar alternatieve
oplossingen. In het geval van Haïti de Hospitainer en een mobiel
röntgenapparaat. Sturen wij in de eerste fase vooral vrachten, na
een paar weken gaat het team in het veld weer zelf bestellen.'
Afwegen
'De noodhulp staat voorop, maar we letten ook
op de kosten. Je weegt voortdurend af: hoe belangrijk is het dat
het er snel komt? En hoeveel is je dat het waard? De Hospitainer is
bijvoorbeeld zo groot dat het maar in twee vrachtvliegtuigtypes
past: een Antonov 124 of een C-5 Galaxy. Het is zó ongelooflijk
duur om die in te huren, dat we het per boot hebben gestuurd.'
Hartverwarmend
‘Doordat we bij elkaar flinke ervaring hebben
met noodhulpacties, kunnen we snel schakelen. Zelf heb ik in meer
dan 10 van dit soort noodsituaties gewerkt. Het merendeel van onze
mensen op de logistieke afdeling werkt al jarenlang voor Artsen
zonder Grenzen, sommigen vanaf het begin. We hebben bij elkaar dus
veel contacten opgebouwd. Als je die dan belt, kan alles heel snel
geregeld zijn. Mensen willen ons ook heel graag helpen, van heinde
en verre kwamen er telefoontjes. Ook medewerkers die eerder voor
ons in het veld hebben gewerkt meldden zich direct. Het is
letterlijk hartverwarmend hoe onze hele logistieke netwerk uit
zichzelf opveert.’
Bert Koelewijn werkt sinds 1991 voor Artsen zonder Grenzen.
Zijn eerste missie voerde hij uit in Irak na de Eerste Golfoorlog
als logistiek medewerker/projectcoördinator, daarna werkte hij
onder meer in Cambodja, DR Congo, Rwanda, Burundi, Uganda. Vanaf
1995 vervulde hij diverse functies op het hoofdkantoor in Amsterdam
op het gebied van logistiek, technische ondersteuning en medisch
gebied. Sinds mei 2009 is hij hoofd van de logistieke afdeling. De
logistieke afdeling bestaat uit diverse teams: logistieke
adviseurs, inkopers en orderexpediteurs, en een
systeemadministrateur en een apotheker die de kwaliteit van het
materiaal dat de leveranciers aanlevert waarborgt.