In het kader van de ‘Handen af’ actie van Artsen zonder
Grenzen is op 9 december onderstaand opiniestuk (in verkorte vorm)
verschenen in de Trouw.
Op 10 december vindt de elfde
topconferentie plaats tussen de Europese Unie en India.
Hooggeplaatste overheidsfunctionarissen bespreken wat ze voor
elkaar kunnen betekenen. Op de Brusselse vergadertafel ligt onder
meer een vrijhandelsverdrag waar sinds 2007 aan gespijkerd wordt.
Belangrijke onderwerpen: de toegang van Indiase arbeidskrachten tot
Europa, belastingreducties, maar ook een verhoogde bescherming van
het intellectueel eigendomsrecht, iets waar vooral de Europese Unie
op hamert. Het laatste kan het einde inluiden van India als de
voornaamste leverancier van betaalbare aidsmedicijnen. Met als
gevolg dat miljoenen mensen van wie het leven van deze medicijnen
afhangt, in 2011 geen medicijnen meer hebben.
Aidsmedicijnen uit India
Tachtig procent van de aidsmedicijnen die
Artsen zonder Grenzen gebruikt om 160.000 aidspatiënten wereldwijd
te behandelen komt uit India. En wij zijn niet de enige. Uit een
studie van de International AIDS Society blijkt dat 9 op de 10
cruciale aidsremmers die grote donoren (waaronder Europese landen)
inkopen, afkomstig zijn van Indiase geneesmiddelenfabrikanten. Dat
kan doordat India, dat zelf ook met een groot aidsprobleem kampt,
een patentwet heeft die volksgezondheid laat prevaleren boven
economisch gewin. Grote internationale farmaceuten hebben meermalen
juridische stappen ondernomen om deze patentwet ongeldig te laten
verklaren. Nu neemt de Europese Unie deze rol over door in het
handelsverdrag met India bepalingen op te nemen die effectief de
productie van generieke medicijnen de kop indrukt.
Groot prijsverschil
Wereldwijd krijgen 5 miljoen mensen nu elke
dag een kans op leven dankzij het feit dat hulporganisaties,
internationale instanties als het Global Fund voor de strijd tegen
aids, malaria en tuberculose en overheden van arme landen voor een
schappelijke prijs aidsremmers kunnen kopen. Prijzen van 2 tot 13%
van die van de merkvarianten. Hoe groot dat verschil kan zijn
illustreert een voorbeeld van tien jaar terug. Toen kosten
medicijnen voor één patiënt per jaar 7.325 euro. In 2001 bood de
Indiase producent Cipla ons generieke aidsremmers aan voor 260 euro
per jaar, minder dan 74 eurocent per dag per patiënt. Doordat
aidsmedicijnen ineens ook voor ons, als medische
noodhulporganisatie, betaalbaar waren, konden wij bewijzen dat het
wél mogelijk is om mensen met hiv/aids in achtergestelde gebieden
een kans op leven te bieden. Iets wat tot dan door velen als niet
haalbaar werd geacht.
Levend voorbeeld
Hier bij Artsen zonder Grenzen horen we
dagelijks hoezeer het leven van onze patiënten verandert als ze aan
hun behandeling beginnen. Hoe ze van iemand die ziek is veranderen
in iemand die zich sterk voelt, die kan werken en voor zijn of haar
familie kan zorgen. Hoe ze weer toekomstplannen maken. Hoe ze trots
kunnen en mogen zijn op hun bijdrage aan de maatschappij. Mensen
die besluiten hun lotgenoten te helpen: door voorlichting te geven,
supportgroepen te leiden, die het levende voorbeeld zijn dat je
leven niet voorbij hoeft te zijn als je hiv hebt.
EU wil patentwet omzeilen
Maar als het vrijhandelsverdrag van de EU met
India wordt getekend, is de rol van India als apotheker van arme
landen voorbij. Want dit verdrag geeft Europese farmaceuten
oneerlijke voordelen ten opzichte van de Indiase generieke
medicijnenfabrikanten. Via bepalingen die op slimme wijze de
Indiase patentwet omzeilen kunnen Europese farmaceuten ervoor
zorgen dat generieke medicijnen bij de grens vast worden gehouden
en de patiënten voor wie zij bestemd zijn niet bereiken, dat de
productie stil wordt gelegd en dat zij hun monopoliepositie tien
jaar extra vasthouden.
Winst gaat mensenlevens kosten
Bedrijven moeten winst maken, dat is hun goed
recht. Maar deze extra procenten winst gaan wel mensenlevens
kosten. Het leven van miljoenen mensen voor wie, en alle
organisaties en instanties die hun willen helpen, merkmedicijnen
onbetaalbaar zijn. Winst die het onmogelijk maakt de nieuwe
generatie aidsremmers aan aidspatiënten te geven, aidsremmers die
niet alleen hun levenskwaliteit zouden verhogen, maar ook
aantoonbaar meer levens kunnen redden en doorgifte van het
hiv-virus voorkomen.
Mensenlevens gaan boven winst
Als het vrijhandelsverdrag tussen de EU en
India wordt getekend, betekent het dat tien jaar vooruitgang in
aidsbestrijding in één keer van tafel wordt geveegd. Dat de hoop
van miljoenen mensen op een toekomst in één keer verdampt. Voor
ons, als medische noodhulporganisatie is dit buitengewoon
onverteerbaar. De keuze tussen winst en mensenlevens is voor ons
duidelijk. Mensenlevens moeten boven winst gaan. Het is nog niet te
laat om de Europese Unie te overtuigen haar koers te wijzigen. Maar
dat kunnen wij niet alleen. Daarom vragen wij de steun van het
Nederlandse publiek: help ons deze handelsplannen te voorkomen.
Protesteer tegen deze plannen via www.artsenzondergrenzen.nl/actie.
Hans van de Weerd, directeur, en Lucia
Broms-Thie, lid van het campagneteam, van Artsen zonder
Grenzen.
9 december 2010