In 2004 werd Mireille de Wit, verpleegkundige, voor het eerst door Artsen zonder Grenzen uitgezonden. Na Angola volgden Colombia en Uganda. First Mission is een gedramatiseerde weergave van de werkelijkheid, gebaseerd op verhalen van veldmedewerkers van Artsen zonder Grenzen. Mireille is een van de veldmedewerkers waar scenariste Barbara Jurgens mee sprak om inspiratie op te doen.

Hoe vond je het om je verhalen aan een scenarioschrijfster te vertellen?

'Als je door een journalist wordt geïnterviewd gaat het vooral om de feiten, wat er gebeurd is. Je vertelt je verhaal voor de mensen die wij te hulp schieten, je stelt jezelf niet centraal. Maar Barbara stelde vragen als: "Wat deed het met je, hoe had je het anders kunnen doen, waarom kon dat niet?" Het was een heel open, persoonlijk gesprek. Ik heb zo zuiver mogelijk over mijn ervaringen gepraat, zo beeldend mogelijk verteld, vanuit mijn eigen visie. Ik wilde graag duidelijk maken welke dilemma's je tegenkomt, dat het niet altijd perfect gaat en waarom dan niet. Haar verwondering als outsider deed mij beseffen hoe bijzonder onze verhalen, als medewerkers van Artsen zonder Grenzen, eigenlijk zijn.'

En, herken je je verhaal in de film?

'First Mission is niet alleen gebaseerd op mijn verhaal, maar ook op die van anderen. Ik herken wel elementen uit mijn Colombia en Angola ervaringen, zoals de moeilijke bevallingen, de mobiele hulpposten en de medische dilemma's. Daarnaast herken ik in de film ook de mogelijk gevaarlijke situaties en de confrontatie met guerrillastrijders. Deels vanuit mijn eigen ervaringen, maar ook van verhalen van collega's. Vooral de dreiging, het onheilspellende en onvoorspelbare dat er van hen uitgaat, wordt goed overgebracht. Het verhaal in First Mission is echt een mix van verschillende verhalen en situaties. Daarom heeft het land waar het verhaal zich afspeelt ook geen naam: het gaat om de situatie waarin mensen verkeren, niet om één bepaalde geschiedenis. Uiteindelijk is het een bioscoopfilm en geen documentaire.'

In de film komt het team in aanraking met gevaar …

'Ik maakte deel uit van een groep die feedback mocht geven op het script. Toen ik het script las moest ik meteen aan ons veiligheidsprotocol, een pakket van regels en procedures, denken. Bij Artsen zonder Grenzen word je erop getraind: Wat doe je als iemand met wapens aan je autoraam verschijnt? Wat ga je doen als…? In Colombia heb ik bijvoorbeeld met het leger moeten praten om met mijn team doorgelaten te worden. Zodra we het checkpoint waren gepasseerd zaten we in guerrillagebied en moesten we er dus continu rekening mee houden dat we ze tegen konden komen. Je moet altijd alert zijn dat je niet net op het verkeerde moment op de verkeerde plaats bent. In het veld is alles gericht op voorkomen dat er wat gebeurt, maar 100% garanties zijn er niet. Het is de realiteit van een land dat uit balans is. En het is een realiteit waar je rekening mee moet houden als je voor Artsen zonder Grenzen op missie gaat.'

In een interview vertelde scenariste Barbara Jurgens dat jij model stond voor Marina, de hoofdrol

'Het idee dat de vrouw daar op het scherm op mij is gebaseerd, is voor mij heel raar. En Marina is arts en ik verpleegkundige. Maar ik herken bepaalde dingen wel. Marina's breakdown van "ik kan het niet, ik kan het niet", lijkt heel theatraal, maar dat heb ik zelf ook zo meegemaakt. In Angola heb ik slapeloze nachten gehad, met de gedachte: ik ben hier niet voor geschikt, ik wil naar huis. De volgende dag was de persoon aan wie ik dat moest vertellen er niet, dus keek ik het nog een dagje aan. Vervolgens werd ik zo gegrepen door het werk dat ik uiteindelijk 9 maanden verder was en mijn eerste missie had afgemaakt. Zeker in het begin moet Marina zich aanpassen, een strijd met zichzelf aangaan. Die confrontatie met jezelf, die had ik ook. Je moet je kompas bijstellen.'

De filmcrew op locatie

Hoe vind je de film geworden?

'Ik vind het een mooie film. Je kunt zien dat de makers bepaalde zaken heel goed hebben aangevoeld. Hoe het team met elkaar omgaat bijvoorbeeld. En hoe de kliniek eruitziet, die lijkt goed op hoe onze klinieken in landelijke gebieden eruitzien. Die hebben ze niet netter of slordiger gemaakt dan in het echt. Het is voor mij heel spannend hoe de film ontvangen wordt. Laatst had ik een droom dat ik met familie en vrienden in de bioscoop zat, en dat zij er niets aan vonden. Het is voor mij moeilijk om er objectief naar te kijken. Er zit een stukje van mijzelf in de film dat ik normaal niet laat zien.'

Tot slot: waarom ben jij voor Artsen zonder Grenzen gaan werken en wat doe je nu?

'Ik vond de doelstelling van Artsen zonder Grenzen geweldig: gaan waar op dat moment de nood het hoogst is. Ik had de mogelijkheid en de ervaring. Eigenlijk ben ik heel idealistisch en redelijk naïef eraan begonnen. Toen ik eenmaal aan het werk was, had ik geen twijfel over er wel of niet zijn: je ziet gewoon het verschil. Je redt levens. En, ook belangrijk: je geeft hoop. In de zin dat er aandacht is, maar ook dat mensen hun werkervaring kunnen opschroeven, een poort naar verdere ontwikkeling.

Nu werk ik op de afdeling die de veldmedewerkers werft. Ik selecteer kandidaten, begeleid hen tijdens hun voorbereiding op hun uitzendingen, en ook tussen uitzendingen ben ik hun contact bij Artsen zonder Grenzen. Het blijft heel bijzonder om nieuwe, gemotiveerde veldmedewerkers te ontmoeten op weg naar hun eerste missie. En ik hoop in de toekomst zelf ook weer mijn bijdrage in het veld te kunnen geven.