© Stefan Dold

Insecten zonder grenzen

In een afgelegen gebied in de Democratische Republiek Congo bestrijdt een mobiel team slaapziekte. Ierse laborant Barrie Rooney vertelt over deze vergeten tropische ziekte en hun opmerkelijke missie.

Ik werk al 10 jaar voor Artsen zonder Grenzen, maar sta nog steeds versteld van de vastberadenheid en veerkracht van mensen die leven in afgelegen gebieden. In dit deel van Afrika zijn enorme regenwouden met grote stukken savanne. De mensen die hier wonen leven van het land. De aarde is vruchtbaar en er is genoeg water, dus voedsel is hier geen probleem. Maar ook de tseetseevlieg leeft in deze vochtige omgeving. En die draagt een parasiet die slaapziekte kan veroorzaken.

 

Vergeten tropische ziekte

Slaapziekte klinkt onschuldig, maar is in werkelijkheid dodelijk. De parasiet tast het zenuwstelsel aan. Dat veroorzaakt eerst koorts, hoofd- en spierpijn, later neuropsychiatrische problemen, stuiptrekkingen en ernstige slaapstoornissen. Als slaapziekte niet behandeld wordt, leidt slaapziekte altijd tot een coma en de dood. In deze regio, in landen ten zuiden van de Sahara, zijn meer dan tweederde van alle bekende gevallen van slaapziekte te vinden.

 

Onpartijdige parasiet

In het specifieke gebied waar wij zitten, in Noordoost-Congo, lopen verschillende nationale grenzen door het woud. Legers, rebellen en vluchtelingen trekken hier continu doorheen. De parasiet erkent geen grenzen, is onpartijdig en kan zich verspreiden door met mensen mee te reizen. Duizenden mensen leven in dorpen in het woud, maar deze zijn zo afgelegen dat er meestal geen medische zorg is. Bovendien was het gebied altijd erg onveilig; medische teams konden er niet heen. Tot nu toe. 3 weken nadat we een oud ziekenhuis hadden opgeknapt en ter plaatse enkele medewerkers hadden aangenomen, gingen we aan de slag.

 

Barrie aan het werk in het Artsen zonder Grenzen lab in het ziekenhuis van Bili met roteermachines en microscopen. Naast haar dokter Katharina Totz. Het kan tot op 6 testen in beslag nemen om slaapziekte te diagnosticeren. © Stefan Dold

 

Terreinwagens of motoren

Het is niet makkelijk om slaapziekte vast te stellen. Je hebt getrainde mensen nodig, elektrische apparatuur, microscopen, een generator en een koelkast. Verder kunnen terreinwagens wel over de wegen in het woud, maar zijn tijdens het regenseizoen goede bruggen essentieel om beken en moerassen over te komen. Als die er niet zijn, stappen we op motoren. Met 6 techneuten en al dat materiaal gaan we het woud in, naar de open plekken waar mensen leven en hun gewassen verbouwen. Voor 7 uur ’s ochtends moeten we bij de dorpen zijn, waar we ongeveer 80% van de mensen moeten testen om verspreiding van de parasiet te voorkomen.

 

Medische noodgevallen onderweg

Onderweg worden we vaak aangesproken door mensen die zieke of gewonde familieleden hebben. Zij vragen ons naar hen te kijken, omdat zij zelf niet in staat zijn te reizen. Mensen die er ernstig aan toe zijn, nemen we op de motor mee naar ons ziekenhuis. Want zonder behandeling zullen zij vrijwel zeker overlijden. We hebben een ruimte voor zulke medische noodgevallen ingericht.

 

Dag en nacht

Omdat we geregeld zulke spoedgevallen hebben, zijn we soms dag en nacht aan het werk. Laatst werd ik bijvoorbeeld 4 uur ’s nachts wakker gemaakt door een verpleegkundige. Zij vertelde dat er een 2-jarig jongetje, Jeremy, was binnengebracht met ernstige malaria en dat hij snel een bloedtransfusie moest hebben. Ik moest ervoor zorgen dat we geschikt bloed gaven. We haastten ons naar het ziekenhuis, onderweg over de slangen heen stappend. Jeremy’s oom bleek een geschikte donor en de bloedtransfusie was uiteindelijk geslaagd. Even later, om 6 uur, stonden we met het mobiele team alweer klaar om op pad te gaan.

 

Slaapziekte de wereld uit

Het is alweer 10 jaar geleden dat ik voor het eerst in een project werkte waarin slaapziekte werd bestreden. Het aantal mensen bij wie de ziekte is vastgesteld, is gedurende die tijd flink gedaald: van 300.000 nieuwe gevallen naar rond 50.000 tot 70.000. Een bemoedigend resultaat. En het is zelfs mogelijk om deze ziekte, die een bedreiging vormt voor miljoenen mensen, definitief de wereld uit te helpen in de nabije toekomst. Ons mobiele team gaat deze uitdaging graag aan.

 

Juli 2013

Sluit zoeken

Zoekveld