Mango's, malaria en natte voeten

afbeelding van Josine Blanksma

Josine Blanksma

tropenarts

Sinds ongeveer een maand is het regenseizoen in volle hevigheid losgebarsten. Hoewel er nog genoeg dagen zijn dat de zon volop schijnt en het behoorlijk warm kan worden, zijn er nu ook dagen dat het water met bakken uit de hemel komt. De hobbelige zandweg voor onze compound verandert dan binnen een mum van tijd in een agressief kolkende rivier die het overtollige water afvoert naar het Tanganyika-meer, tweehonderd meter verderop. Vaak gaat het natuurgeweld gepaard met een bulderend onweer met knallen die soms angstwekkend dichtbij klinken. Zo word ik een keer midden in de nacht wakker door regen die met geweld naar binnen wordt geblazen door de hor voor mijn raam. Ook mijn rieten dak is niet honderd procent waterdicht zodat de regen in straaltjes langs de betonnen muren van mijn ronde hut naar beneden sijpelt. Her en der ontstaan plasjes op de grond. Ik worstel me onder mijn muskietennet vandaan en met slaperige ogen bekijk ik het indrukwekkende stormspektakel buiten. Het lukt me met moeite om de plastic golfplaten luiken voor ramen en deuren te sluiten, waarna ik weer genoeglijk mijn warme en gelukkig droge bedje induik.

 

De regen maakt wel dat het lekker afkoelt ‘s nachts en ik eindelijk weer eens onder een echte (paarden)deken kan slapen in plaats van te zweten onder slechts een miniscuul lakentje. Warm water hebben we hier niet. De normaal zo verfrissende ‘bucketshower’ in de ochtend is ineens niet meer iets om naar uit te kijken. Met deze temperatuur is er meer moed voor nodig om die emmer koud water over jezelf heen te kieperen in de vroege ochtend… Maar ach, je bent wel gelijk wakker kan ik jullie zeggen!

 

Regen- of droogseizoen. Het bepaalt alles hier. Zo stoffig en dor het was toen ik hier aankwam in augustus, zo groen en vruchtbaar is het nu. Hoewel ik eerder vrijwel altijd op slippers liep, draag ik nu vaak bergschoenen als ik naar het ziekenhuis ga en dan lukt het me nog niet altijd om m’n voeten droog te houden. Verbazingwekkend genoeg trekt de gemiddelde Congolees zich weinig aan van de veranderde omstandigheden. Een deftige dame in felgekleurde doeken en met een pruik van golvend zwart haar zie ik op parmantige naaldhakken voorbij lopen. Ze straalt status en trots uit en lijkt het niet op te merken dat haar hakken bij elke stap drie centimeter in de modder wegzakken. Op een motor komt een man met een te grote goudomrande zonnebril me tegemoet, op zijn t-shirt staat met grote letters: “I love my crazy husband”. Ik kan een lach niet onderdrukken. Op de een of andere manier zijn de mensen hier gek op tweedehands t-shirts met Engelse teksten waarvan ik ten zeerste betwijfel of ze die wel begrijpen. Andere voorbeelden die ik zoal heb zien langskomen: een man op een fiets met op zijn t-shirt het opschrift “Nobody likes feminists” en een andere met “I am só worth it”. Op straat zag ik een keer een oma voorbij schuifelen, met aan haar hand een kleine jongetje. Op zijn kindershirtje stond met grote letters te lezen “I’M WITH SEXY”. En dan laatst tijdens een kerkdienst, waar een verlegen jong meisje devoot meezong in het koor met op haar t-shirt de tekst: “Brunettes are nowadays so HOT”. Ik geniet met volle teugen. Het is hier soms net of je rondloopt in één groot openlucht theater!

 

In het ziekenhuis staat regentijd gelijk aan hoogseizoen. Met name het aantal malariagevallen is exponentieel gestegen de afgelopen weken, en stijgt als maar door. Malariamuggen vermenigvuldigen zich in de plassen die ontstaan tijdens de regen. Het aangename klimaat met een gemiddelde temperatuur van zo’n 25 graden doet de rest. De gevolgen zijn verschrikkelijk. Elke dag zie ik jonge kinderen en babies binnen gedragen worden in het ziekenhuis, vaak met hoge koorts, soms buiten bewustzijn of met stuipen. Dit zijn de ergste gevallen en een aantal van hen overleeft het niet. De ziekte kan ze in korte tijd fataal zijn. Soms bereiken ze het ziekenhuis te laat zodat de malariaparasieten zich al in de hersenen hebben opgehoopt. Andere hebben meer geluk en knappen binnen een paar dagen op aan een infuus met krachtige medicijnen. Gelukkig is deze laatste groep patienten in de meerderheid. De kinderafdelingen liggen er bomvol mee: we hebben vier zalen met in totaal zo’n 80 bedden. De meeste van deze bedden worden momenteel gedeeld door 2 of 3 patienten plus voor elk een verzorger (vaak moeder, soms vader of oma).

 

Behalve de malaria-gevallen, stijgt met de regen ook het aantal opnames vanwege diarree en longontsteking. Ook de micro-organismen die darmkrampen veroorzaken gedijen prima in de warme plassen. Daarnaast zorgt vochtige lucht voor een makkelijke verspreiding van bacteriën die door luchtdeeltjes (hoesten) worden verspreid. Kortom: regenseizoen = spitsuur in het ziekenhuis!

 

Maar…. ieder nadeel heb zijn voordeel: regenseizoen staat ook gelijk aan mangoseizoen. Een paar weken nadat de eerste bui is gevallen hangen de bomen er al vol mee. En oh wat zijn die vruchten om van te smullen.. Het heeft weinig te maken met de harde dingen die je in de schappen van de Albert Heijn kan vinden. De mango’s hier zijn heerlijk sappig, vlezig en zoet dat ze bijna smelten op je tong. Elke dag opnieuw weer een genot!

 

Mango’s, malaria en natte voeten… De hoofdcomponenten van mijn huidige leven hier.