© Alessandro Penso

Op zoek naar een Europese droom van veiligheid

Ahmed Kader* (31) werkte voor Artsen zonder Grenzen in Syrië. Maar nadat hij met de dood bedreigd werd, moest hij op de vlucht. Net als velen voor hem zocht hij een veilige haven in Europa.

‘Mijn reis begon in Syrië. Ik zag met eigen ogen hoe mijn land verder en verder de afgrond ingleed. De revolutie startte vredig in 2011, met protesten, met nieuwe ideeën. Maar het geweld begon en hield niet op. Uit de chaos kwam terreur, vooral in de vorm van de Islamitische Staat (IS), die ook mijn geboorteplaats Raqqah innam.'

 

Vijandiger

‘In 2013 sloot ik me aan bij Artsen zonder Grenzen. Ik werkte eerst als administrateur in Raqqah, later als assistent-projectcoördinator in Tal-Abyad. Het bieden van hulp in Syrië werd echter steeds lastiger naarmate de oorlog aanhield en IS meer gebieden veroverde. Het was vreemd, schokkend zelfs, om vrienden en kennissen bij IS te zien. Een van de lokale IS-leiders was een oude buurman. Onze familie leefde al twintig jaar naast hem, nu moesten we met hem onderhandelen om hulp te kunnen bieden. Dat lukte een tijdje. Maar de houding van IS tegen hulporganisaties werd steeds vijandiger en onze projecten werden steeds kleiner. Tot het helemaal niet meer veilig was om er te werken.'

 

Een kind in een van de ziekenhuizen van Artsen zonder Grenzen in Syrië, opgezet in een verlaten school. © Robin Meldrum/MSF

 

Op een lijst

‘Ik kreeg op een dag een belletje van een vriend van vroeger die nu bij IS zat. Hij zei dat ik weg moest gaan. Ik stond op een lijst. Dat was het. Diezelfde nacht verliet ik Raqqah. Het was verschrikkelijk om zo weg te moeten gaan. Het was geen keuze. De keuze werd voor me gemaakt. Met mijn jongere boers en enkele vrienden staken we de Turkse grens over. Maar daar konden we ook niet blijven, beseften we. Het leven voor vluchtelingen is er zwaar. En de immigratieregels maken het onmogelijk om er een leven op te bouwen. We moesten door. En we keken naar Europa.'

 

Smokkelaar

‘In de kustplaats Izmir regelde een smokkelaar voor ons een boot. Er was geen andere weg. Met 52 anderen stapten we in een kleine, houten boot. Om me heen zaten mannen, kinderen, vrouwen, allemaal met dezelfde hoop en dezelfde droom. Mensen in Zuid-Amerika kijken naar Amerika en zien een Amerikaanse droom. Dat is hoe velen van ons Europa zien – een Europese droom van vrijheid en veiligheid, waar je een normaal leven kunt opbouwen.'

 

'De boot was te klein om zo veel gewicht te dragen'

 

Zwemmen

‘De bestuurder van de boot was een van ons, een vluchteling, die nooit eerder een boot bestuurd had. Maar dat maakte niet uit. Het zou maar een uur op zee zijn. Alleen was de boot te klein om zo veel gewicht te dragen en halverwege was de brandstof op. Met een paar anderen sprong ik in het water om de boot te duwen. Het kostte ons zeven uur zwemmen om de Griekse kust te bereiken. Maar we haalden het.'

 

Op straat slapen

‘Onze boot was uit koers geraakt en we hadden geen idee op welk eiland we terecht waren gekomen. We waren op een strand, uitgeput, helemaal alleen. We moesten grote heuvels over klimmen en nog eens vijf kilometer lopen om het dichtstbijzijnde plaatsje te bereiken. Daar gingen we meteen naar het politiebureau. Daar zouden we papieren kunnen krijgen waarmee we verder konden reizen. Maar er was die dag niemand. Dus moesten we wachten en, op onze eerste nacht op Europese grond, buiten op straat slapen.'

 

 

Slapen in de haven van Kos, Griekenland. Zo brengen veel vluchtelingen hun eerste nachten in Europa door: op straat. © Alva White/MSF

 

Kinderen

‘De dag erop, nadat we waren geregistreerd, kon onze reis door Europa echt beginnen. Het bleek dat we op het eiland Samos waren. We regelden vervoer naar Athene, daar trokken we verder naar de grens met Macedonië. Met bussen, met treinen, lopend, trokken we door Macedonië, Servië en Hongarije. Meestal reisden we in grote groepen. Ik had verschrikkelijk pijn aan mijn voeten, maar toch had ik het veel minder zwaar dan de mensen met kinderen. Zij moesten voor de kleintjes zorgen, terwijl er lang niet altijd genoeg eten was.  Onderweg kwamen we hulporganisaties tegen, waaronder Artsen zonder Grenzen. Zij doen wat ze kunnen, maar kunnen ook niet overal tegelijk zijn.'

 

Crimineel

‘De autoriteiten waren veelal hulpvaardig, maar maakten kenbaar dat ze ons niet wilden hebben. Dit werd vooral duidelijk in Duitsland. Toen we na een treinreis vanuit Wenen op het perron in München stapten, werden we opgepakt door de politie toen ze ontdekten dat we Syriërs waren en geen geldige reisdocumenten hadden. We werden naar een lege loods gebracht en werden daar opgesloten met andere vluchtelingen. Ik voelde me behandeld als een crimineel, terwijl ik niets verkeerd had gedaan.'

 

Idomeni, Griekenland. Talloze vluchtelingen leggen lange afstanden af om een veilige haven in Europa te bereiken. © Alessandro Penso

 

Geluk

‘De volgende dag werden we op de trein gezet naar Dortmund, waar we in een opvangcentrum vastgezet werden. Het was puur geluk – of eigenlijk door de hulp van een vreemde – dat ik er wist te ontsnappen. Ik ontmoette er een vertaler die hetzelfde accent had als ik. Hij bleek uit dezelfde regio uit Syrië te komen. Hierom, of misschien wel alleen omdat hij vriendelijk was en wist wat ik meegemaakt had, besloot hij me te helpen. Medewerkers in het opvangcentrum moeten duidelijk een badge dragen. De vertaler gaf me op een dag zijn badge. Ik pinde hem pontificaal op mijn borst, waar iedereen hem kon zien. En zo liep ik het opvangcentrum uit. Gewoon door de voordeur. Ik kan deze man nooit genoeg bedanken voor zijn hulp.'

 

Bestaan opbouwen

‘Mijn vader woont nog in Raqqah, waar hij op ons huis past. Als oudere man loopt hij weinig gevaar. Ik mis mijn familie. Maar het is beter zo. We zijn veilig. We hebben zo nog een toekomst. Vergeleken met andere vluchtelingen heb ik het nog makkelijk gehad. En ik had al vrienden in Nederland, waar ik nu verblijf, in het plaatsje Anna Paulowna. Ik wil toestemming krijgen om hier te blijven, ik wil de taal leren en ik wil studeren. En hopelijk kan ik hier een bestaan opbouwen. Hopelijk vind ik hier mijn Europese droom.’

 

* Naam is veranderd om familie in Syrië te beschermen

 

Oktober 2015

Sluit zoeken

Zoekveld