Het voetje van een vroeggeboren baby in een couveuse op de neonatologische afdeling van het spoedeisende verloskundig ziekenhuis van Artsen zonder Grenzen in de wijk Delmas, Port-au-Prince, Haïti. Oktober 2015.

Met pech of geluk geboren worden

afbeelding van Fleur Riemersma

Fleur Riemersma

neonatologieverpleegkundige

Het is levendig druk in Delmas, een wijk in de Haïtiaanse hoofdstad Port-au-Prince. Muziek, auto’s, motorfietsen en kraampjes met alles wat je maar nodig hebt aan de kant van de weg.

Voor de poort van het Artsen zonder Grenzen spoedeisend verloskundig ziekenhuis wachten mensen tot ze op bezoek bij hun geliefden kunnen.

 

500 baby’s

In het ziekenhuis zelf heerst een relatieve kalmte en rust. Verrassend, als je bedenkt dat hier ruim 500 baby’s per maand worden geboren. Het is er zo druk dat in elke verloskamer 6 bedden staan. Het ziekenhuis richt zich op medische hulp voor zwangere vrouwen met complicaties die ernstige gevolgen kunnen hebben voor moeder en kind, zoals zuurstofgebrek en vroeggeboorten. Elke maand worden meer dan 200 baby’s opgenomen voor intensieve medische zorg. Kinderverpleegkundige Fleur Riemersma werkt op de afdeling neonatologie.

 

Kennis en creativiteit

‘Toen ik net aankwam dacht ik bij mijzelf: wat een enorm groot project. Het verbaasde me hoe ze hier met – vooral het gebrek aan - privacy omgingen. Maar ook hoe weinig men zich richt op wat er níet is, maar creatief is met de middelen en materialen die er wél zijn. En ik was onder de indruk van de kennis en toewijding van de verpleegkundigen en dokters. 

 

Kinderverpleegkundige Fleur Riemersma voedt met melk een baby dat een moeilijke start in het leven had. Na zijn geboorte moest hij beademd worden, nog steeds lijdt hij aan zuurstoftekort. Gelukkig gaat het al een beetje beter. Port-au-Prince, Haïti.

 

Niet eerlijk

Het is moeilijk om te zien hoe mensen met vrijwel niets soms van heel ver komen omdat er geen ziekenhuis dichterbij is waar zij gratis zorg kunnen krijgen. Baby’s, die in menig land een hele goede kans zouden hebben, hebben hier minder kansen omdat de middelen en mogelijkheden er niet zijn. Uiteindelijk heb je “gewoon” pech of geluk waar je geboren wordt, en dat voelt niet eerlijk. Ik zorg voor die baby’s. We hebben vier neonatologiezalen: één voor zeer intensieve medische zorg, waar we zuurstof, medicatie en vloeistoffen kunnen toedienen, één waar ze naartoe gaan als het beter met ze gaat, een geïsoleerde afdeling waar baby’s met een infectie liggen en een kangoeroezaal waar moeders hun te vroeggeboren kindjes warmhouden door ze op hun (blote) borst te leggen.

 

Frustratie

Soms is het wel frustrerend als je bedenkt hoeveel middelen om te diagnosticeren en te behandelen we in Nederland wél hebben en hier niet. Zeker bij vroeggeboren baby’tjes van wie de longetjes nog niet rijp zijn waardoor ze ademhalingsproblemen krijgen. In Nederland neem je een heel klein beetje bloed af, dat stop je in een simpel apparaatje en dan heb je een uitslag waarmee je kunt bepalen welke ademhalingsondersteuning en hoeveel zuurstof het kindje nodig heeft. Hier hebben we dat niet en moet je dat met het blote oog inschatten. Aan de ene kant is dat interessant: je maakt jezelf minder afhankelijk van apparatuur. Maar soms is het ook heel lastig en zou ik willen dat ik wél allerlei verschillende apparaatjes had. 

 

Kinderverpleegkundige Fleur Riemersa leert verpleegkundige Monsita Sanon hoe ze een voedingssonde door de neus kan aanbrengen, in plaats van door de mond bij een baby. Het meisje is met 30 weken geboren, 7 weken te vroeg. Port-au-Prince, Haïti

 

Aan het bed

Wat ik hier heel veel doe is bedside teaching: lokale verpleegkundigen aan het bed van de patiënt bepaalde handelingen of klinische vaardigheden leren. Een volwassene kan meestal zelf zeggen als hij of zij ergens pijn of ongemak heeft; bij baby’s zijn de verpleegkundigen als het ware hun stem. Ik train hen hun observatievermogen te verbeteren en richt mij op praktische zaken die veel baat kunnen hebben. Zo was het hun gewoonte om medicatie in één keer te injecteren. Baby’s hebben een hele kwetsbare huid en tere bloedvaten, dus dat is verre van ideaal. Bepaalde antibiotica zijn heel agressief voor die vaten, zeker voor prematuren, en dat kan leiden tot nare wonden. Ik leer hen om te bedenken hoe dat komt als ze kinderen met dat soort huidblessures zien. En, hoe het beter kan: door de medicatie via een infuuspomp te geven, waardoor het geleidelijk in hun bloedbaan terechtkomt. Ook bespreken we zaken als hoe je het patiëntendossier zo kunt bijhouden dat de ploeg die na jou dienst heeft eenduidig begrijpt wat er is gebeurd en wat er moet gebeuren.

 

Eén kilo

Soms sta ik gewoon versteld. Zo was er een baby’tje met een geboortegewicht van ongeveer één kilo. De temperatuur was laag en ze moest lange tijd in de couveuse liggen. De moeder was heel jong en het was haar eerste kindje. Elke dag zag ik haar en ondanks dat ik geen Creools spreek, de lokale taal, bouwden we toch samen een band op. Toen werd de baby ziek, waarop zij nog zo’n tien weken op de afdeling lag. De infectie hadden we onder controle gekregen, maar we vermoedden dat er ook een hartafwijking was. Dus lieten we in een ander ziekenhuis een echo maken om het te bevestigen.

 

Kinderverpleegkundige Fleur Riemersma, kinderarts Ulli Muller en dokter Estevene doen de rondes op de neonatologische afdeling voor zeer intensieve medische zorg . Port-au-Prince, Haïti.

 

Schouders gerecht

Al die tijd verbleef de moeder hier in het ziekenhuis. Als ik haar zag hingen haar schouders naar voren, het verdriet lag als een mantel over haar. Op een dag kwam ik op de zaal en lag het kindje er niet. Ik schrok: “Nee, ze kan niet nú, na al deze tijd zijn overleden.” Gelukkig was dat ook niet zo. Onverwachts ging het beter en konden zij en haar moeder naar huis. De week daarop zag ik de moeder toen ze voor haar vervolgafspraak kwam: totaal ontspannen en gelukkig. Daar doe ik het voor. Dat een kindje gezond met haar moeder het ziekenhuis verlaat. Dan denk ik: dat hebben we als team toch maar mooi gedaan.’

 

December 2015

 

4 op de 10 baby’s die in het ziekenhuis worden geboren, worden opgenomen op de neonatologische afdeling. Zoals het dochtertje van Veronique Francil, zij had complicaties bij de bevalling. En het zoontje van Marise Deverlus, zij was alleen thuis met haar zoontje van 7 toen de weeën begonnen.


afbeelding van Fleur Riemersma Geschreven door: Fleur Riemersma
Als neonatologieverpleegkundige is Fleur (29) uit Haarlem gespecialiseerd in de zorg voor te vroeg geboren baby’s en baby’s met gezondheidscomplicaties.
Sluit zoeken

Zoekveld