Een Artsen zonder Grenzen hulpverlener loopt over het terrein van het Artsen zonder Grenzen ziekenhuis in Kunduz, uren nadat het aangevallen is. 3 oktober 2015. © MSF

Stop de aanvallen

Ziekenhuizen en patiënten mogen gèèn doelwit zijn. Speech van Joanne Liu, internationaal voorzitter Artsen zonder Grenzen, uitgesproken tijdens een bijeenkomst van de VN-Veiligheidsraad op 3 mei.

Vorige woensdag heeft een luchtaanval het Al Quds-ziekenhuis in Aleppo weggevaagd. De bommen hebben minstens 50 mannen, vrouwen en kinderen uit elkaar geblazen. Ze hebben een van de laatste overgebleven kinderartsen in de stad gedood. Het was een moorddadige luchtaanval.

 

Bijna 300 luchtaanvallen werden er in Aleppo de afgelopen 10 dagen uitgevoerd. Burgers werden herhaaldelijk getroffen, vaak op drukke plaatsen. Wat stellen individuele levens vandaag in oorlogssituaties nog voor? Het zijn goederen geworden die je af kunt schrijven, dood of levend. Patiënten en dokters zijn er legitieme doelwitten. Vrouwen, kinderen, zieken, gewonden en hun verzorgers, zijn ter dood veroordeeld.

 

Stop deze aanvallen.

 

Joanne Liu, arts en internationaal voorzitter van Artsen zonder Grenzen, spreekt haar speech uit tijdens de briefingsessie van de VN-Veiligheidsraad op 3 mei 2016 in New York. ‘Médecins Sans Frontières’ is de internationale naam van Artsen zonder Grenzen.

 

Ik ging naar Kunduz, Afghanistan, na de aanval door de Verenigde Staten op ons traumaziekenhuis op 3 oktober 2015. Een van de overlevenden, een Artsen zonder Grenzen verpleegkundige van wie de linkerarm van zijn lichaam werd gerukt tijdens de meedogenloze luchtaanval, vertelde mij iets dat nog elke dag door mijn hoofd spookt.

 

Toen de gevechten in Kunduz uitbraken, zo vertelde hij, zei Artsen zonder Grenzen tegen haar medewerkers dat haar traumaziekenhuis een veilige plek was. ‘We geloofden jullie,’ zei hij. ‘Wisten jullie dat we gebombardeerd zouden worden?’ Ik vertelde hem dat tót op 3 oktober, ik oprecht geloofde dat het ziekenhuis veilig was. Ik kan dat nu niet meer zeggen over welke medische voorziening in de frontlinie dan ook.

 

In Afghanistan, de Centraal-Afrikaanse Republiek, Zuid-Sudan, Sudan, Syrië, Oekraïne en Jemen, worden ziekenhuizen routineus gebombardeerd, aangevallen, geplunderd of tot de grond afgebrand. Medisch personeel wordt bedreigd. Patiënten worden in hun bed doodgeschoten.

 

Grootschalige aanvallen op gemeenschappen en precisieaanvallen op gezondheidsvoorzieningen worden omschreven als vergissingen, worden regelrecht ontkend, of worden simpelweg doodgezwegen.

 

In werkelijkheid komen ze neer op massale, rücksichtslose en volstrekt buitensporige gerichte aanvallen op burgers in stedelijke gebieden, en in de ergste gevallen zijn het ronduit terreurdaden. De gevolgen van de aanvallen op medische voorzieningen overstijgen de directe doden en gewonden. Ze verwoesten de dagelijkse en levensreddende gezondheidszorg voor iedereen. Ze maken het leven onmogelijk. Punt.

 

Op 26 oktober 2015 trof een door Saoedi-Arabië geleide coalitie een Artsen zonder Grenzen ziekenhuis in Hadyan, in Noord-Jemen. Hierdoor zijn op zijn minst 200.000 mensen verstoken van levensreddende zorg. Het was de eerste van drie Artsen zonder Grenzen voorzieningen die in drie maanden tijd deels of volledig werden verwoest.

 

Aanvallen op Artsen zonder Grenzen voorzieningen bieden alleen een glimp van hoe nietsontziend deze oorlogen worden gevoerd. Aanvallen op andere ziekenhuizen en klinieken – en scholen, markten, gebedshuizen – zijn dagelijkse kost geworden. Lokale medische hulpverleners krijgen de volle laag.

 

We bevinden ons in een dodelijke impasse. We kunnen niet langer aannemen dat volledig operationele ziekenhuizen – waar patiënten voor hun leven vechten – gespaard worden. Ziekenhuizen en patiënten worden het slagveld op gesleurd.

 

In Jasim, een stad in Zuid-Syrië, protesteerden burgers voor een ziekenhuis tegen de heropening. Ze weten wat er gebeurt met ziekenhuizen die in vol bedrijf zijn. Wij staan oog in oog met een epidemie van aanvallen op medische voorzieningen die ons belemmeren de kern van ons werk uit te voeren. En tot op de dag van vandaag bleven onze oproepen tot onafhankelijke onderzoeken onbeantwoord.

 

Rekenschap afleggen begint bij een onafhankelijk en onpartijdig feitenonderzoek. Daders kunnen niet tegelijk onderzoeker, rechter en jury zijn. Wees ervan verzekerd dat wij zonder ophouden de aanvallen op gezondheidsvoorzieningen zullen veroordelen. We zullen ons met luide en krachtige stem uitspreken over wat wij zien tijdens ons werk.

 

Geneeskunde mag geen dodelijk beroep zijn. Patiënten mogen niet worden aangevallen of in hun bed afgeslacht worden.

 

Wij artsen leggen een eed af als wij ons bij onze collega’s voegen. Wij verzorgen elke persoon, ongeacht van wie zij zijn, wat hun religie of ras is, of aan welke zijde zij mogen vechten. Zelfs als zij gewond zijn geraakt in de strijd, of als zij aangemerkt worden als criminelen of terroristen. Ziekenhuizen mogen niet worden aangevallen of met geweld worden betreden door gewapende troepen, ook niet om bepaalde patiënten te zoeken en te pakken te krijgen.

 

Deze basisprincipes de rug toekeren staat gelijk aan de rug toekeren aan het fundament van de medische ethiek. De medische ethiek kán en mág niet opzij worden geschoven omdat het oorlog is. De neutraliteit van medische zorg in oorlogstijd kan en mag niet worden uitgewist door staatssoevereiniteit of nationale wetgeving. En zeker niet in een tijd van strijd tegen terreur en verzet, gekenmerkt door wisselende allianties en duistere, vage regels wanneer je wel of niet een oorlogsactie mag uitvoeren.

 

De aard van oorlogsvoering mag veranderd zijn, de oorlogsregels zijn dat niet.

 

Jullie hebben de opdracht gekregen vrede en veiligheid te beschermen. Toch hebben vier van de vijf permanente leden van deze raad zich, in wisselende mate, ingelaten met coalities die verantwoordelijk zijn voor aanvallen op gezondheidsvoorzieningen in het afgelopen jaar. Met name de door de NAVO geleide coalitie in Afghanistan, de door Saoedi-Arabië geleide coalitie in Jemen, en de door Rusland ondersteunde coalitie onder leiding van Syrië. Jullie moeten daarom uw buitengewone verantwoordelijkheden nakomen, en een voorbeeld stellen aan alle staten.

 

Ik herhaal: stop deze aanvallen.

 

De discussie van vandaag màg niet beperkt blijven tot holle woorden en loze retoriek.

 

Het mag deze resolutie niet vergaan zoals zovele andere, ik noem de resoluties die de afgelopen vijf jaren over Syrië zijn aangenomen: resoluties die om de haverklap en ongestraft worden geschonden. In Syrië zijn gezondheidsvoorzieningen systematisch het doelwit en worden belegerde gebieden elke vorm van medische zorg ontzegd.

 

Kom jullie verplichtingen na. Garandeer de bescherming van onpartijdige medische hulp tijdens een conflict. En biedt ondersteuning aan de verplichtingen van medische hulpverleners om alle zieken en gewonden zonder aanziens des persoons te verzorgen.

 

Dokter Maaz, de kinderarts die vorige week in Aleppo werd vermoord, werd gedood omdat hij levens redde. Vandaag herdenken wij zijn medemenselijkheid en moed, die hij deelde met zo vele patiënten, verpleegkundigen, artsen, gemeenschappen en Artsen zonder Grenzen medewerkers in conflictgebieden.

 

Omwille van hun: zet deze resolutie om in daden. Verplicht jullie opnieuw – en ondubbelzinnig – aan de normen van hoe je je in oorlogstijd dient te gedragen.

 

Deze resolutie moet ertoe leiden dat alle staten en partijen die geen staten zijn deze slachting stopzetten. Jullie moeten ook jullie bondgenoten onder druk zetten om een einde te maken aan aanvallen op medische voorzieningen en bevolkingsgroepen in conflictgebieden.

 

Wij zullen onze patiënten niet in de steek laten. En wij zullen niet zwijgen. Medische hulp zoeken of medische hulp bieden mag gèèn doodvonnis zijn.

 

Jullie zullen niet worden beoordeeld op jullie woorden van vandaag, maar op jullie daden.

 

Jullie werk is pas begonnen. Zorg ervoor dat deze resolutie levens redt.

 

VN-Veiligheidsraad briefing, New York, 3 mei 2016

Sluit zoeken

Zoekveld