Duizenden mensen in Syrië die voor gevechten zijn gevlucht zitten vast tussen de frontlinies en de gesloten Turkse grens in het Azaz-district. Artsen zonder Grenzen deelt hulpgoederen aan hen uit. April 2016.

Weigering hulpgelden Europa: vragen en antwoorden

Artsen zonder Grenzen wereldwijd doet niet langer een beroep op hulpgelden van EU-lidstaten of instellingen. We protesteren daarmee tegen het schandalige Europese vluchtelingenbeleid.

Wij begrijpen dat dit vragen oproept bij onze donateurs en het Nederlandse publiek. Daarom lichten wij hier onze keuze toe en geven wij antwoord op veelgestelde vragen. Lees ons bericht over de EU-gelden.

 

Waarom weigert Artsen zonder Grenzen vanaf nu financiële steun van de EU en haar lidstaten?

Nog nooit eerder vluchten zó veel mensen. De respons van de EU: hogere muren bouwen, honden en grenspolitie inzetten om zo mensen te stoppen te komen. Wij zien de wonden van de mensen - aan lichaam en geest. In hun thuisland opgelopen of tijdens hun gevaarlijke tocht naar Europa. 10.000 (!) mensen hebben de afgelopen twee jaar de dood gevonden op de Middellandse Zee.

 

In plaats van deze mensen hulp en bescherming te bieden, sluit de EU een deal met Turkije om mensen het recht asiel te vragen te ontzeggen, terug te sturen en in feite hun mensenrechten te schenden. Met dit besluit willen wij afstand nemen van landen en instanties die een beleid van migratie- en asielpolitiek ondersteunen, die schadelijke consequenties heeft voor mensen die hulp nodig hebben.

 

Wat willen jullie met jullie besluit bereiken?

We hebben niet de illusie dat er snel en radicaal iets verandert. Maar wij willen niet medeplichtig zijn door vanaf nu wel financiële steun van deze zelfde landen te aanvaarden.

 

Maar de EU-Turkije deal werkt toch? Mensen komen toch niet meer naar Europa? En Europese landen neemt toch mensen op als onderdeel van de deal?

Dat zeggen de EU-landen en dat lijkt nu even zo, maar dat kan veranderen. De redenen om de overtocht te wagen zijn niet aangepakt. Dat geldt ook voor het Europese asielbeleid dat niet werkt: slechte opvang, geen effectieve en te langzame hervestiging. En dus leggen mensen hun leven in de handen van smokkelaars. En die zullen altijd een andere weg vinden. Een route die nóg gevaarlijker kan zijn. Wij verzetten ons tegen het akkoord, de implementatie ervan, en het verkeerde signaal dat deze deal afgeeft: je hoeft mensen niet op te vangen en je kunt onder het mom van humanitaire hulp mensen weerhouden van hun recht als mens om asiel te zoeken. Het nieuwe EU-vluchtelingenbeleid mag in geen geval de internationale norm worden.

 

Wat betekent dit besluit voor Artsen zonder Grenzen en haar hulpprojecten?

Wij zullen onze financiële reserves inzetten om ervoor te zorgen dat dit besluit onze patiënten niet zal treffen. De bijdrage vanuit Europa is een beperkt deel van ons budget. 92% van onze financiële ondersteuning wereldwijd komt van onze vrijgevige 5,7 miljoen donoren. We zullen deze ruimhartige ondersteuning meer dan ooit nodig hebben. We hebben een aantal projecten die nog gefinancierd worden door EU-lidstaten of instituten van de EU. Die zullen doorlopen tot het eind van de respectievelijke contracten. De meeste eindigen dit jaar. Sinds april dit jaar hebben we geen nieuwe contracten meer getekend.

 

Als jullie miljoenen euro’s kunnen weigeren, dan hebben jullie zeker ook geen steun nodig van ‘gewone’ donateurs? Waarom zouden wij nog geven?

Artsen zonder Grenzen is afhankelijk van de individuele steun van miljoenen mensen, zodat we medische zorg kunnen bieden waar die het hardste nodig is, zonder beïnvloeding van buiten. We hopen dat het publiek ons werk blijft ondersteunen ook na dit besluit en dat onze huidige donoren zullen begrijpen dat we afstand moeten nemen van beleid dat asielzoekers bedreigt en zoveel schade doet. We hebben onze donoren meer dan ooit nodig.

 

Waarom houden jullie je niet gewoon bij jullie leest, medische hulp geven, en bemoeien jullie je met politiek?

We zijn medische hulpverleners en geen politici. Naast het bieden van medische hulp zien we het echter ook als onze plicht om ons uit te spreken over achterliggende oorzaken van het lijden van de mensen die onze artsen behandelen. Wij zijn ‘neutraal’ in partijpolitieke zin. We zijn niet neutraal of onverschillig als het gaat om geweld, misbruik of verwaarlozing van mensen. Helpen in stilte kan een situatie ook juist laten voortduren. Dagelijks zien onze artsen de afschuwelijke gevolgen van de Europese migratie- en asielpolitiek. We kunnen niet geld aannemen en tegelijkertijd de slachtoffers van dit beleid opvangen.

 

Het is makkelijk om kritiek te hebben op de EU, maar ze proberen toch ook alleen een oplossing te vinden voor een hele moeilijke situatie?

De Europese politiek van afschrikking en terugduwen heeft de crisis waar Artsen zonder Grenzen op reageert aangejaagd. Mensen die op de vlucht zijn voor oorlog, geweld, mensenrechtenschendingen en extreme armoede zullen blijven proberen Europa te bereiken. Het opwerpen van obstakels is een beschamend antwoord van een continent dat de plicht heeft mensen te beschermen, maar in plaats daarvan de gevaren vergroot. De smokkelaars zijn de enigen die profiteren van dit beleid.

 

Gaan jullie mij als EU-burger nu ook vragen waar ik voor ben?

Laten we vooropstellen dat wij de steun van onze donateurs enorm waarderen, want het is deze steun die onze hulp mogelijk maakt. Vragen waar je voor bent gaan we niet, tenzij er een mogelijk conflict is met onze humanitaire principes of er een belangenverstrengeling kan ontstaan. Bijvoorbeeld als er voor het aannemen van het geld bepaalde voorwaarden worden gesteld of als we daarmee een manier van handelen steunen die ter plaatse negatieve gevolgen heeft voor mensen. Dat zou betekenen dat wij een onmogelijke taak toegeschoven krijgen die we niet naar eer en geweten kunnen uitvoeren, bijvoorbeeld als de gever fundamenteel tegen humanitaire principes ingaat. Zoals nu het geval met de EU.

 

Stellen jullie wel eens voorwaarden aan donaties?

Ja, wij wijzen donaties af als het handelen of de voorwaarden die bepaalde gevers stellen, mogelijkerwijs conflicteren met onze humanitaire principes of een verstrengeling van belangen kan opleveren. Dit geldt met name voor bedrijven, overheidsinstanties en personen die vanwege hun persoonlijkheid of positie een grote invloed hebben.

 

Het kabinet betaalt dit, dus dat is toch ons geld als burger dat jullie weigeren?

We begrijpen dat het moeilijk is in dit huidige gepolariseerde debat waar mensen lijnrecht tegenover elkaar staan. Maar wij willen niet meewerken aan een beleid dat inhumaan is. Een beleid waarbij tijdens de grootste vluchtelingencrisis ooit, de EU de deur op slot doet en zegt ‘Zoek het maar uit’. Wij hebben zeker gesprekken gevoerd met politici en met de grote Europese donoren, we hebben met minister Ploumen gesproken en een open brief aan premier Rutte gestuurd. Hun boodschap: voor ons werkt de deal. We worden het dus helaas niet eens en het is nu voor ons een te groot struikelblok geworden. Wij geloven erin dat er met ons burgers zijn die het met ons eens zijn, die misschien minder van zich laten horen en we weten van berichten van mensen, waaronder onze donateurs, dat zij ons besluit steunen.

 

Bekijk het overzicht van de hulp van Artsen zonder Grenzen met betrekking tot de vluchtelingencrisis