Een longontstekingsvaccin wordt klaargemaakt in een vluchtelingenkamp voor Sudanezen in Zuid-Sudan. Door langdurige onderhandelingen met producent GSK en internationale regels liep de inentingscampagne veel vertraging op.

Gratis vaccins bestaan niet

Nadat wij in april onze petitie voor betaalbare vaccins overhandigden aan farmagigant Pfizer, ontvingen we in oktober een aanbod. Jason Cone van Artsen zonder Grenzen vertelt.

Onlangs had ik de moeilijke taak Ian Read, de CEO van Pfizer, te vertellen dat Artsen zonder Grenzen hun aanbod afwees. Het ging om een donatie in natura, te weten een groot aantal longontstekingsvaccins. Het was geen besluit waar wij over één nacht ijs zijn gegaan. Per slot zien onze hulpverleners in het veld elke dag wat longontsteking met mensen doet.

 

Duopolisten Pfizer en GSK

Longontsteking eist het leven van bijna 1 miljoen kinderen per jaar, ofwel 1 kind per seconde. Daarmee is het de dodelijkste ziekte onder kinderen. Er bestaat een vaccin die dit kan voorkomen, maar vele ontwikkelingslanden en hulporganisaties - zoals die van ons - kunnen het niet veroorloven, want het is veels te duur. Het wordt gemaakt door slechts twee bedrijven die daarmee de hele markt in handen hebben: Pfizer en GlaxoSmithKline (GSK). Sinds de introductie in 2009 hebben zij reeds 36 miljard dollar omzet verdiend met hun vaccins.

 

Donaties in natura komen nooit alleen

Jarenlang hebben we met hen proberen te onderhandelen over een lagere prijs. In plaats daarvan bieden zij donaties in natura aan. Gratis is beter zou je denken. Néé: gratis is niet altijd beter. Donaties in natura komen nooit alleen. Er horen vaak allerlei beperkingen bij. Wíe en wáár op de wereld je mag inenten. Met als gevolg: vertraging of tekortschieten, bijvoorbeeld omdat je alleen kinderen tot 8 jaar mag inenten terwijl 15 jaar veel beter is.

 

Vluchtig

Donaties in natura kunnen ook het concurrentiemechanisme saboteren: want waarom zouden nieuwe aanbieders zich op deze markt begeven als deze al gratis bediend wordt? Maar, concurrentie is wel nodig om te zorgen dat prijzen dalen. En, farmaceuten kunnen weggeven gebruiken als rechtvaardiging voor hun hoge prijzen. Ook al houdt dat in dat andere hulporganisaties en ontwikkelingslanden die prijzen niet kunnen betalen. En als klap op de vuurpijl: donaties zijn vluchtig. Ze komen net zo snel op als ze verdwijnen. Dus kun je er niet op rekenen.

 

Tekort

Een voorbeeld: Uganda kampt nu met een landelijk tekort aan Diflucan, een essentieel hersenvliesontstekingsmedicijn. En dat terwijl Pfizer had beloofd deze aan de Ugandese overheid te doneren. Donaties in natura worden dan ook sterk afgeraden in de richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie en andere leidende organisaties op het gebied van volksgezondheid als UNICEF en Gavi, een alliantie die toepassing van nieuwe vaccins in ontwikkelingslanden financiert en ondersteunt.

 

Snel versus beter

Kortom: donaties van vaccins en medicijnen lijken op het eerste oog een mooie, snelle oplossing, maar zijn níet dé oplossing. 

 

Eind april overhandigde Artsen zonder Grenzen een petitie voor betaalbare vaccins aan Pfizer in New York, waar het hoofdkantoor is gevestigd. Op de spijlen alle 400.000 namen van mensen die de petitie ondertekenden.

 

Eerste stap

In september kwam een eerste doorbraak in deze impasse, na jaren van onderhandelingen en een maandenlange campagne waarbij wij het publiek wereldwijd mobiliseerden. GSK kondigde aan dat zij hulporganisaties een prijs van 9,15 dollar per kind (8,25 euro) voor hun longontstekingsvaccin gaan aanbieden. Wij zien dit als een eerste stap naar een duurzame oplossing. Pfizer daarentegen heeft geen enkele prijsconcessie gedaan, maar blijven fiscaal voordelige donaties in natura aanbieden.

 

De dag van morgen

Het vandaag accepteren van Pfizer’s aanbod heeft geen zin voor morgen. Het heeft geen zin voor miljoenen kinderen in landen als Irak, Jordanië, de Filippijnen, Roemenië en Thailand. Landen waar noch hun ouders noch hun regeringen het dure longontstekingsvaccin kunnen betalen.

 

Eerlijke kans

Een vaccin dat een fatale longontsteking kan voorkomen mág gèèn luxegoed zijn. Wij willen dat de prijs 5 dollar (4,50 euro) per kind wordt, voor ontwikkelingslanden en hulporganisaties. Zodat deze kinderen een eerlijke kans krijgen op leven. Nú én in de toekomst. Meneer Read, ik hoop dat ik binnenkort van u goed nieuws krijg waarin het woord prijsverlaging voorkomt.

 

Jason Cone is directeur van Artsen zonder Grenzen in de Verenigde Staten. Hij sprak met Pfizer’s CEO in New York, waar het hoofdkantoor van Pfizer is gevestigd. 

Sluit zoeken

Zoekveld