De vijand in het acaciabos

Op de vlucht voor hevige gevechten trekken mensen in de Zuid-Sudanese Jongleistaat de bossen in. Hier schuilen ze onder de breed uitwaaierende takken van de acaciabomen.

Helaas vormen de acacia's ook broeinesten van de zandvlieg: de 'koerier' van de dodelijke ziekte kala-azar. Een ziekte die organen als de lever, milt en beenmerg aanvalt en je immuunsysteem uitput waardoor – ernstige – infecties op de loer liggen. En op de vlucht slapen mensen in de buitenlucht, zonder muskietennetten dus zonder enige vorm van bescherming tegen deze minuscule vliegen.

 

100 procent kans

In Oost-Afrika, waar ook Zuid-Sudan ligt, is de kans op overlijden als je er niet voor behandeld wordt, gelijk aan 100 procent. Veel klinieken en gezondheidsposten zijn door de oorlog leeg en gesloten of kunnen maar nauwelijks aan medicijnen komen met als gevolg dat zieken geen behandeling kunnen krijgen. Tel daarbij op dat veel mensen doordat ze moesten vluchten niet konden oogsten. Met als gevolg dat veel mensen ondervoed zijn geraakt en daarmee verzwakt en vatbaarder voor ziekten.

 

In de mand ligt haar baby. De vrouw brengt haar kind naar Artsen zonder Grenzen om te laten testen op kala-azar, dat wordt overgedragen door de beet van een zandvlieg. Lankien, Zuid-Sudan. © Karel Prinsloo/MSF

 

Handen vol

De burgeroorlog brak in december 2013 uit. Projectcoördinator Casey O'Connor werkt in Lankien, een stoffige nederzetting waar Artsen zonder Grenzen al meer dan 20 jaar een kliniek en een ziekenhuis runt. 'Begin 2014 hadden we onze handen vol aan verzorgen van oorlogsgewonden en mensen die gevlucht waren en ziek werden. In juni stroomden de mensen met kala-azar binnen, veel eerder in het jaar dan sinds mensenheugenis was voorgekomen en ook veel meer dan ooit tevoren.'

 

1.600 injecties per dag

'Onze staf draaide overuren, we voerden stapels medicijnen aan en we namen meer medewerkers aan, om alle patiënten te kunnen verzorgen. Op een bepaald moment hadden we 5 injectieteams die dagelijks aan 800 patiënten de kala-azarmedicijnen toedienden. Zo'n spuit in je spieren in je kont is niet bepaald een pretje. Twee keer per dag zo'n spuit, 17 dagen lang. De hele dag hoorde je de kinderen huilen. Maar het is wel zo dat als je op tijd de juiste behandeling krijgt dat wél het verschil uitmaakt tussen een zekere dood en herstel -  met uitzicht op levenslange immuniteit voor kala-azar.'

 

Nyaruach Biel kijkt toe terwijl dokter Henna Hustafa haar 6-jaar oude dochter Nyathak Yien onderzoekt. Het meisje heeft kala-azar en moet een bloedtransfusie krijgen omdat ze door de ziekte een tekort heeft aan rode bloedcellen. © Karel Prinsloo/MSF

 

Ernstige gevallen

Als mensen er echter ernstig aan toe zijn, zwanger of hiv-positief zijn, volstaat de 17 dagen behandeling via de polikliniek niet. Zij moeten worden opgenomen in het ziekenhuis en 5 dagen lang via een infuus medicatie toegediend krijgen.

 

2.000 mensen in 3 maanden

Uiteindelijk heeft het team van Artsen zonder Grenzen in Lankien 4.611 mensen behandeld voor kala-azar, meer dan het drievoudige in 2013 (1.346 patiënten). Tussen juli en september 2014 waren bijna 2.000 mensen onder behandeling waarmee het de grootste ooit vastgelegde kala-azaruitbraak in Lankien ooit nadert. Inmiddels is het aantal kala-azarpatiënten gedaald tot zo'n 250.

 

Er was een aanval dus ik vluchtte met mijn vrouw en 7 kinderen. We lieten alles achter, en liepen een week lang. Ik had koorts en droeg overdag mijn kinderen, 's nachts probeerde ik te rusten. Ik wist dat ik kala-azar had, want een van mijn kinderen had het gehad en was eraan overleden. Ik wist ook dat Artsen zonder Grenzen in Lankien was, dus lieten we onze kinderen achter bij vrienden en liepen we nog 4 dagen door, zodat ik behandeld kon worden.”
- Musa, uit Khorfulus

 

Januari 2015

 

Artsen zonder Grenzen biedt op verschillende plaatsen in Zuid-Sudan behandeling voor kala-azar, waaronder Lankien, Chuil en Yuai in Jongleistaat en Malakal en Melut in Bovennijl. In 2014 behandelden onze hulpverleners 6.754 mensen voor kala-azar, in 2013 was dat 2.714.

 

Sluit zoeken

Zoekveld