Op de weg bij Mweso, Noord-Kivu. © Giulio Di Sturco

Standplaats: Goma

afbeelding van Ellen van der Velden

Ellen van der Velden

Landencoördinator

Het eerste wat opvalt is de temperatuur. Het is midden op de dag als ik aankom in Goma, maar heet is het niet.

Goma, de hoofdstad van de oostelijke provincie Noord-Kivu in de Democratische Republiek Congo ligt op ruim 1500 meter aan een enorm meer, hetgeen de gematigde temperatuur verklaart. Daarbij komt dat het door een aantal dichtbij gelegen, actieve vulkanen ook vaak bewolkt is. In ieder geval is dat zo in de eerste weken van mijn verblijf.

 

Landencoördinator

Volgens mijn contract met Artsen zonder Grenzen is Goma mijn standplaats voor 12 maanden lang. Ik ben er aangesteld als landencoördinator (ofwel ‘Head of Mission’, afgekort intern als HoM), een rol die ik eerder vervulde in Somaliland (Somalië), Ivoorkust en de Centraal-Afrikaanse Republiek (CAR). De hoofdtaak van een HoM is het leiding geven aan een coördinatieteam en een aantal door hen gecoördineerde medische projecten.

 

4 projecten

In Noord-Kivu hebben we op dit moment 4 projecten: een groot ziekenhuisproject in Mweso, een kleiner ziekenhuisproject in Walikale, een heel klein choleraproject in Goma en een klein, mobiel, reactief team dat we overal in de provincie kunnen inzetten in geval van uitbraak van ziekten of instroom van vluchtelingen en ontheemden. Een vijfde project is op dit moment tijdelijk gesloten, nadat door etnische spanningen ons werk onmogelijk werd.

 

Spanningen

Die etnische spanningen behoren tot de vele uitdagingen in Noord-Kivu. Die spanningen dateren al vanaf het koloniale tijdperk. In die periode werden mensen door de kolonisator uit Rwanda gehaald en eerst als veeboeren, en later op hogere plaatsen in de overheidsstructuur ingezet. Land is schaars in dit deel van de wereld en de spanningen tussen de verschillende etnische groepen gaat dan ook allereerst over toegang tot land. Daarbij komt dat het land rijk is aan waardevolle grondstoffen: van houtskool tot diamanten, alles wordt hier gevonden en lucratief verhandeld, hetgeen via een aantal aanvullende factoren leidt tot gewapende strijd. 

 

Meer dan 50% van de bevolking leeft van 1-2 dollar per dag…”

 

Klinieken

In dat slagveld zijn het individuele mannen en vrouwen die met hun kinderen op de vlucht slaan in de hoop elders veiligheid te vinden. In bossen en kampen zijn mensen vatbaar voor ziekten en aandoeningen, vooral malaria en longontstekingen - en medische zorg is slecht toegankelijk in Congo. Ik ben verrast over het aantal klinieken in Noord-Kivu en nog meer verrast dat die klinieken veelal nog bemand zijn ook (ver weg van steden en mobiele-telefoonontvangst), met goed opgeleide verpleegkundigen en anderen. Medicijnen zijn echter slecht voorradig. Bovendien zien veel mensen van kliniekbezoek af door gebrek aan geld, omdat zij voor zorg en medicijnen moeten betalen. Meer dan 50% van de bevolking leeft van 1-2 dollar per dag…

 

Ellen van der Velden met team op weg naar Mpofi, een klein dorpje ten noorden van Walikale waar Artsen zonder Grenzen een kliniek ondersteunt. © MSF

 

Schoonheid

In de eerste weken van mijn verblijf heb ik zowel Mweso als Walikale bezocht. Rijdend door het land vallen me naast de schoonheid van het land vooral de slechte staat van de wegen op. Op veel plaatsen is het mobiele telefoonnetwerk nog niet eens doorgedrongen. Voor jonge mensen uit kleine, afgelegen dorpjes is er niet veel te doen in Congo.

 

Opties

Het schoolsysteem is niet slecht, maar met de werkgelegenheid is het droevig gesteld. Wie niet naar een van de betere scholen in een stad is geweest en bijvoorbeeld verpleegkundige of administrateur is geworden, heeft veelal weinig opties buiten het verbouwen van voedsel en het vervoeren van materiaal (niet zelden op een chugudu, een Oost-Congolese uitvinding die het midden houdt tussen een step en een fiets, vervaardigd van hout; voor de aardigheid zou ik dat woord eens googelen en wat plaatjes bekijken). Een aansluiting bij een van de gewapende groepen is in dat licht bezien nog niet eens zo onbegrijpelijk…

 

Geluk

Ikzelf heb duidelijk meer geluk en woon in Goma pal aan het meer; het geeft elke dag een geluksgevoel als ik thuiskom aan het einde van de dag.

 

Over mijn verdere dagen schrijf ik binnenkort weer.

 

September 2014

Sluit zoeken

Zoekveld