Feminisme in Oost-Congo

afbeelding van Josine Blanksma

Josine Blanksma

tropenarts

Het is zaterdag 8 maart: Internationale Vrouwendag. Een feest dat groots en uitbundig gevierd wordt in Congo. Parades, bijeenkomsten en feesten staan op de agenda. Elk jaar kiest een van de medewerkers van Artsen zonder Grenzen een stof uit waarvan alle vrouwelijke medewerkers in het project twee weken van tevoren een paar meter krijgen. Daarmee kan iedereen zelf naar de kleermaker gaan om er iets naar zijn eigen smaak van te maken.

 

 

Dit jaar kregen we een mooie Afrikaanse paarse stof. Samen met mijn drie vrouwelijke collega’s werd ik door een van onze lokale verpleegkundigen voorgesteld aan haar kleermaker, zogezegd de beste in Baraka en omstreken. Het was een klein pienter uitziend mannetje die speciaal bij onze compound langskwam voor deze opdracht. Met opgetrokken wenkbrauw keek hij naar zijn blanke klanten. Hij ging snel te werk: een meetlint werd even om onze heupen en tailles gelegd waarna hij wat onleesbaars op een papiertje krabbelde. Op hetzelfde papiertje maakten wij een snelle schets hoe we onze jurken ongeveer wilden hebben. Als laatste werd nog even onderhandeld over de prijs en toen was de deal gesloten.

Afgelopen zaterdag was de Grote Dag dan eindelijk aangebroken. De dag van tevoren zaten we met smart zaten we te wachten op wat de kleermaker ons zou komen brengen. Toen de uren verstreken werden we ongerust… ons mannetje zou toch wel komen opdagen?! We legden het probleem in de vroege morgen voor aan de bewakers van onze compound, die direct de ernst van de situatie inzagen. Eén van de bewakers werd er op uit gestuurd om iemand te zoeken die de verpleegkundige kende die de kleermaker weer kende. Een hele missie werd op touw gezet… en met succes! Om tien uur ‘s ochtends kwam de bewaker eindelijk trots aanzetten met twee plastic tasjes vol paarse jurken.

 

Zo paradeerden we ietsje later in onze uniforme gewaden door Baraka. Van alle kanten kregen we bewonderende blikken. Blanke vrouwen in Afrikaanse kledij, dat zie je niet vaak! In een grote zaal in het centrum van Baraka was de bijeenkomst al begonnen. De zaal was volgepakt met meer dan 200 vrouwen, de ene in nog mooiere outfit dan de andere. De 3e en 4e rij banken werd volledig bezet door mijn collega’s uit het ziekenhuis: allemaal in dezelfde paarse stof gehuld als wij. Aan de muren van de ruimte waren spandoeken gehangen met spreuken voor gelijkwaardige rechten voor man en vrouw, scholing voor meisjes en tegen seksueel geweld.

Op een podium stond een vrouw een hartstochtelijke speech te houden in het Swahili. Degene die naast mij zat vertaalde: veel meisjes worden hier in Congo thuis gehouden van school om hun moeder mee te kunnen helpen in de huishouding en te zorgen voor broertjes en zusjes. De vrouw pleitte ervoor dat moeders ook hun dochters de kans moet geven hun school af te maken. Dat scholing de enige manier is om de ongelijke verhouding tussen man en vrouw recht te trekken. Er werd luid geapplaudisseerd. Congoleze wetboeken waarin gelijkheid centraal staat werden hardop voorgelezen. Tussen de krachtige woorden door werd luid gezongen, gedanst en op trommels gespeeld. Een extatisch gebeuren. Een volgende speech ging over seksueel geweld, dat het iets is wat nooit getolereerd mag worden: JAMAIS acceptable! JAMAIS excusable! JAMAIS tolerable!Ineens voelde ik de spirit van de vrouwen hier verzameld in de ruimte. Het gaf me een kick. Ik besefte dat dít zo’n beetje het gevoel moet zijn geweest waarmee onze moeders en oma’s hun rechten destijds bevochten. Wat een tegenstelling tot mijn generatie voor wie feminisme maar een leeg begrip is met een geiten-wollen-sokken imago… Vol bewondering keek ik naar de vrouwen om me heen en applaudisseerde nog harder.

 

Als laatste onderdeel van het programma werden sketches opgevoerd door verschillende organisaties. De verpleegkundigen van onze AzG HIV kliniek speelden een hilarisch toneelstukje over het belang van HIV-testen tijdens de zwangerschap. In een ander stukje maakten ze duidelijk dat traditionele medicijnen geen AIDS kunnen genezen. Onze verpleegkundigen bleken getalenteerde toneelspelers te zijn als het om traditionele genezers gaat. Er werd hard gelachen.

Helaas was om onduidelijke redenen op het laatste moment toch geen toestemming door de lokale politie verleend voor de optocht. Na vier uur lang naar onverstaanbare speeches te hebben geluisterd tussen 200 oververhitte vrouwen vond ik het ook wel weer even welletjes… Een koude bucket shower, een paar samosa’s en een middagdutje zijn soms de perfecte ingrediënten om weer op krachten te komen. ‘s Avonds werd het feest weer hervat. In een “café” (een ommuurd stukje grond aangestampte aarde met een paar stoeltjes en tafeltjes en uiteraard een dansvloer met een spiegel en muziek) kwam iedereen ‘s avonds weer samen. Een stelletje professionele dansers was ingehuurd om de sfeer nog een beetje op te zwepen. Mannen waren nu ook welkom op het feest. Er werden handen geschud: de mannen feliciteerden de vrouwen van harte met deze dag. Er was gratis een halve liter bier voor iedereen en als diner kregen we allemaal een plastic zakje gevuld met 2 oliebollen, 4 stukjes gebraden vlees, een zoete wafel en een paar zoute nootjes. Voor één keer domineerden de vrouwen de dansvloer. Samen dansten we de sterren van de hemel. Wat een geluk om deze bijzondere feestdag op deze speciale plek tussen deze prachtige mensen mee te kunnen maken!

Sluit zoeken

Zoekveld