Vrouwen lopen naar het Melut vluchtelingenkamp in het Boven-Nijlgebied in Zuid-Sudan. © Anna Surinyach/MSF

Vrouwen: de drijvende krachten

afbeelding van Maartje Hoetjes

Maartje Hoetjes

Verpleegkundige en medisch noodhulpcoördinator

Vijftien dames zitten om me heen en kijken me wantrouwig aan. We zitten op een richel, in de schaduw van een vervallen gezondheidspost. Het is heet, maar het gebied om ons heen is een modderpoel.

Ik ben in Jikmir, een klein dorpje aan de rivier. Sinds de uitbraak van het gewapende conflict zijn vele mensen uit de stad Nasir naar de verschillende dorpjes aan de rivier gevlucht, en anderen in Jikmir aanbeland. Ik ben hier met een team voor een verkennende missie, omdat we ons zorgen maken over de mensen in dit gebied.

 

Drijvende krachten

We hebben gesproken met de autoriteiten, traditionele leiders, gezondheidswerkers, maar ik wil graag het verhaal horen van de vrouwen. De vrouwen, de drijvende krachten achter de gemeenschap, vrouwen die dag en nacht zorgen, strijden voor hun gezin. Daarom heb ik een groep vrouwen gevraagd of ze hun verhaal met mij zouden willen delen.

 

Blonde meid

Het gesprek begint stijf, achterdochtig. De dames snappen niet zo goed wat ik van hun wil, waar die blonde meid naar op zoek is. Maar naarmate het gesprek vordert worden de vrouwen losser, beginnen ze steeds meer te vertellen en delen ze hun zorgen en ervaringen.

 

De woorden van de jonge moeder Lucy breken mijn hart

 

Doormalen

Vele vrouwen hebben zelf moeten vluchten, en allemaal hebben ze wel familieleden verloren in de gevechten. Verschillende zijn nu weduwe. Sommige vertellen over hun vlucht, over het geweld. Verhalen over haat, verhalen over dood. De angst voor de toekomst.

Mama Francis vertelt: ‘We leven nu in een modderpoel. We proberen elke dag een plaats te vinden om te slapen. En als het dan eindelijk lukt om een veilige plek te vinden, voor je kinderen en jezelf om te slapen, dan lukt het niet om in slaap te komen. Je blijft doormalen en denken aan al die anderen die het niet overleefd hebben…’

 

Hongerig naar bed

Naast de constante zorgen over veiligheid kampen de vrouwen dagelijks met de zorgen of ze genoeg water, eten kunnen vinden om hun gezin te voeden. Ze moeten hun kinderen regelmatig hongerig naar bed laten gaan. De woorden van de jonge moeder Lucy breken mijn hart: ‘Wanneer je nadenkt over alle problemen, problemen zonder oplossingen, denk je soms dat het misschien beter is om er zelf een eind aan te maken.’

 

Meeleven

Het valt stil in de groep. Onhandig buig ik naar voren om een hand op Lucy’s hand te leggen die een stuk verder op zit. Een klein gebaar om haar te laten voelen dat ik met haar meeleef door de overweldigende wereld heen waarin ze leeft. Gelukkig slaat een andere vrouw die naast haar zit een arm om haar heen.

 

Stenen op hun hart

 

Mary’s hoop

Dan neemt Mary het woord. Ze spreekt over alle ellende die ze hebben meegemaakt, maar ook over haar geloof en hoop voor de toekomst. ‘Niemand kan in de toekomst kijken, alleen God weet wat er op ons pad komt. Maar we strijden door, elke dag weer. We zijn nooit alleen.’

 

Aandacht voor elkaar

De vrouwen knikken allemaal en ik ben dankbaar voor Mary’s woorden. Ik bedank de vrouwen voor hun verhaal. En ook al kan ik niets aan hun situatie veranderen, in het laatste uur is er iets in de lucht veranderd. De gezichten van de vrouwen staan opener, we schudden elkaars handen en glimlachen naar elkaar. De aandacht voor elkaar, de vastgehouden handen, de woorden van Mary, lijken de stenen op hun hart iets lichter gemaakt te hebben.

 

Mary heeft gelijk, we zijn nooit alleen.

 

September 2014