‘Ik hoop dat alles weer normaal wordt’

Vier jaar overheersing door Islamitische Staat heeft de Irakese provincie Kirkuk verscheurd. Onze artsen staan de chronisch zieken bij en bieden psychische zorg aan de getraumatiseerde bevolking.

Ahmed* zit geduldig in de overvolle wachtruimte van het gezondheidscentrum in Hawija. Wij behandelen hier mensen met chronische aandoeningen zoals diabetes, astma en hart- en vaatziekten. Hij is in gedachten verzonken terwijl het neonlicht boven hem zoemt.

 

Een haarlok

Ahmed is 35 jaar. De rimpels in zijn gezicht zijn het resultaat van een leven vol ellende en zorgen. Zainab, zijn 16-jarige zusje zit dicht naast hem. Ze tikt zenuwachtig met haar vinger op haar knie. Een haarlok is zomaar uit haar blauwe hoofddoek ontsnapt. Gespannen wachten ze op de bevindingen van de dokter. Hij onderzoekt hun moeder die aan hoge bloeddruk lijdt.

 

Altijd spanning in de regio

De familie woont in een dorpje in het gebied Al Riyadh, niet ver van Hawija. In dat district had Islamitische Staat (IS) vier jaar de macht, en het kreeg een lange belegering te verduren. In oktober 2017 werd IS uit Hawija verdreven. Een spoor van vernieling bleef over. 

 

Checkpoints

Veel gevluchte Irakezen komen nu langzaam terug om hun leven weer op te bouwen. Maar het geweld is nog niet helemaal voorbij. De vele militaire checkpoints op de snelweg voeden de onzekerheid en het gevoel van onveiligheid.

 

Hoge bloeddruk

‘De situatie is verbeterd maar er is een avondklok en dat is best zwaar,’ zegt Ahmed. ‘Twee dagen geleden had mijn moeder last van hoge bloeddruk. We wilden haar naar het ziekenhuis brengen, maar dat kon niet vanwege de avondklok. Ik heb haar vandaag hier gebracht omdat ik hoorde dat Artsen zonder Grenzen in Hawija was en haar kon helpen.’

 

Terug naar normaal

Terwijl Ahmed wacht tot zijn moeder klaar is met haar consult legt hij uit: ‘Toen IS hier de macht had, was het moeilijk om aan medicijnen te komen. Een doosje paracetamol kostte zeker 25.000 Iraakse dinar (zo’n € 18,50). Het leven was moeilijk, maar vluchten was nog moeilijker. De bergen lagen bezaaid met landmijnen en explosieven. Een paar van mijn ooms en hun families zijn omgekomen toen ze via de bergen probeerden te ontsnappen. Ik ben achtergebleven met mijn moeder, vanwege haar gezondheidsproblemen en om mijn huis te beschermen. De rest van mijn familie is wel veilig via de bergen ontsnapt. We hadden als straf hiervoor geëxecuteerd kunnen worden. Nu hoop ik vooral dat alles weer normaal wordt.’

 

Niet gespaard

Het conflict heeft de gezondheidszorg in Hawija niet gespaard. Volgens het Irakese ministerie van gezondheidszorg is 35% van de huisartsenposten in Kirkuk niet meer in gebruik.

 

Nachtmerries

Mahmoud is 5 jaar oud en komt uit het dorp Al Shajara, zo’n 18 kilometer buiten Hawija. Toen hij twee was, werd het duidelijk dat hij diabetes had. Maar de laatste jaren heeft Mahmoud niet de zorg gekregen die hij nodig had. Een gevolg van de onveiligheid in de regio en het ontbreken van functionerende gezondheidscentra. Tijdens het militaire offensief is er een bom precies naast zijn huis ontploft. Het geluid was oorverdovend en Mahmoud was doodsbang. Nog maanden na de explosie werd hij ’s nachts huilend en schreeuwend wakker van de nachtmerries. Nu komt hij één keer per maand naar onze kliniek in Abbasi voor psychosociale zorg.

 

Levensbelang

Sinds december 2017 bieden wij hulp in deze regio. Het begon met het behandelen van chronische ziekten en het zorgen voor schoon drinkwater voor alle terugkerende inwoners. Sinds april 2018 ondersteunen wij het lokale ziekenhuis en gezondheidscentrum. ‘Er is grote behoefte aan de behandeling van chronische ziekten omdat medicijnen schaars zijn en mensen geen geld hebben om ze te kopen,’ zegt Gheda Jasim, een verpleegkundige in Hawija. ‘We krijgen hier patiënten met hoge bloeddruk, diabetes, astma, epilepsie, hartziektes. Onze hulp is voor hen van levensbelang.’

 

Verpleegkundige Gheda Jasim onderzoekt een patiënt in onze kliniek in Hawija, Irak

 

Trots

Gheda komt zelf uit Hawija en is er trots op dat ze deze mensen kan helpen. ‘We zijn verhuisd naar Kirkuk toen IS deze regio veroverde,’ vertelt ze. ‘Nu ben ik er trots op dat ik in de plaats waar ik vandaan kom iedere dag de mensen kan ondersteunen met de zorg die zo nodig is, als deel van het team van Artsen zonder Grenzen.

 

In Abbasi en Hawija geven wij medische zorg voor chronische ziekten en psychosociale zorg. Daarnaast geven we gezondheidsvoorlichting en advies voor een gezonde levensstijl, zoals letten op een gezond lichaamsgewicht. In 2018 behandelden we zo’n 1.580 patiënten met chronische ziekten. Meer dan 1.820 mensen bezochten onze voorlichting over (seksuele) gezondheid, chronische ziekten en psychosociale zorg.

 

*Namen van patiënten zijn veranderd.