‘We zijn niet bepaald aan het winnen’

De wereld is de strijd tegen tuberculose (tbc) aan het verliezen. Ondanks dat de ziekte goed te genezen is. Hoe kan dat? Een gesprek met arts Francis Varaine.

Waar staan we in het gevecht tegen tbc?

‘We zijn niet bepaald aan het winnen. In 2016 gingen er naar schatting 1,7 miljoen mensen aan tbc dood. Daarmee is tbc wereldwijd de dodelijkste infectieziekte, in 2015 haalde het hiv/aids in. Van de 10,4 miljoen mensen die vorig jaar ziek werden, krijgen weinigen goede behandeling.’

 

Wie worden er vooral getroffen?

‘Vooral kwetsbare mensen. 95 procent van de mensen die sterven aan tbc komen uit lage- of middeninkomenslanden. De zorgsystemen in veel van die landen zijn niet goed genoeg. De ziekte komt bovendien vaak voor in vergeten gemeenschappen – op plekken als vluchtelingenkampen, in sloppenwijken en gevangenissen. Het is ook de voornaamste doodsoorzaak onder mensen met hiv/aids. Kortom, het is een wereldwijde zorgcrisis die gemarginaliseerde mensen buitenproportioneel treft.’

 

Aidana (20) heeft resistente tuberculose. Ze wordt behandeld in het Kara-Suu-ziekenhuis in Kirgizië.

 

Wat doet Artsen zonder Grenzen hieraan?

‘We geven al meer dan 30 jaar medische hulp aan tbc-patiënten. Elk jaar behandelen we tussen de 15.000 en 30.000 patiënten in ruim 25 landen. Het afgelopen decennium zijn we ons ook specifiek gaan richten op vormen van tbc die zeer moeilijk te behandelen zijn, zogeheten resistente tbc of DR-TB. 10 procent van onze patiënten heeft DR-TB.’

 

Waar bestaat de behandeling voor DR-TB uit?

‘De behandeling is een zware kuur van 2 jaar die bestaat uit 8 maanden van injecties en 15.000 pillen, die zeer ernstige bijwerkingen kunnen hebben, zoals doofheid en psychose. En zelfs dan is de kans op genezing niet heel hoog, namelijk 50-50.’

 

Kan dat niet beter?

‘De afgelopen jaren, en voor het eerst in 50 jaar, zijn er twee nieuwe, veelbelovende medicijnen op de markt gekomen. Daarmee zou de behandeling simpeler, korter én effectiever moeten worden. Helaas komen die nieuwe medicijnen niet bij iedereen terecht. In 2017 wereldwijd naar slechts 5 procent.’

 

Een tuberculosepatiënt neemt haar dagelijkse dosis medicijnen in het ziekenhuis in Osh in Kirgizië.

 

Welke obstakels zijn er dan?

‘Er is weinig onderzoek en innovatie op het gebied van tbc-behandelingen. Het is ook nog steeds erg moeilijk en duur om meer patiënten te bereiken en zo snel mogelijk onder behandeling te krijgen. Diagnostiek is daar een goed voorbeeld van. Er is een revolutionaire sneltest die binnen een paar uur kan aantonen of iemand tbc heeft. Maar daar zijn wel een constante stroomvoorziening, airconditioning, laboratoriumvoorzieningen en een team van getrainde medewerkers voor nodig. Op de meeste plekken waar wij werken, is dat allemaal niet aanwezig.’

 

Hoe zie je de toekomst?

‘Wij willen dat in 2015 elke patiënt toegang heeft tot goede, betrouwbare diagnostiek en draaglijke, effectieve behandelmethoden. Artsen zonder Grenzen zet zich in om dat wereldwijd mogelijk te maken. Dat doen wij zelf, door er werk van te maken in onze projecten. Maar ook door instanties, overheden en beleidsbepalers op te roepen om middelen beschikbaar te maken en in te zetten. Deze tbc-crisis zal geen vaart minderen. Het is cruciaal dat wij dat ook niet doen.’

 

Dr. Francis Varaine van Artsen zonder Grenzen: ‘De tuberculosecrisis is een wereldwijde zorgcrisis die gemarginaliseerde mensen buitenproportioneel treft.’

 

Maart 2018