Meningitis, ofwel hersenvliesontsteking, is een infectie van de
meninges, de vliezen rond de hersenen en ruggenmerg; in de
volksmond ook wel nekkramp genoemd. Er zijn virale
meningitisvarianten (veroorzaakt door een ziekteverwekker die
kleiner is dan een bacterie) die veel milder zijn dan bacteriële
varianten. 80% van de meningitisvarianten zijn viraal. Bacteriële
varianten kunnen echter tot een ernstige, dodelijke ziekte leiden.
Deze worden veroorzaakt door de meningokokbacterie (Neisseria
meningiditis) en de pneumokokbacterie (Streptococcus
pneumoniae).
Er zijn 12 verschillende varianten, waarvan
vier (A, B, C en W135) tot epidemieën kunnen leiden. Variant A is
meestal de variant die voor epidemieën zorgt in Afrika, B komt
vooral in Europa voor en C in de VS. De bacterie die meningitis
veroorzaakt, nestelt zich in de neus. Vaak kun je de bacterie 'in
huis' hebben, zonder de ziekte daadwerkelijk te ontwikkelen. Maar
soms weet de bacterie het slijmvlies te doordringen en treedt zij
de bloedbaan binnen. In dit dossier hebben we het over de
bacteriële variant.
Meningitis is zeer besmettelijk en wordt
doorgaans overgebracht door het inademen van bacteriën die
vrijkomen als iemand die geïnfecteerd is, hoest of niest. Als
mensen dicht op elkaar leven en bestek, borden en drinkbekers of
-glazen met elkaar delen, bevordert dit de verspreiding. Jonge
kinderen en mensen tot 30 jaar oud zijn zeer vatbaar voor
meningitis. Als je immuunsysteem verzwakt is, of als je luchtwegen
(neus, keel) geïrriteerd of ontstoken zijn, ben je ook zeer
vatbaar. Zonder behandeling overlijdt tot op 50% van de mensen die
ziek worden. Zelfs als je er vroeg bij bent qua diagnose en
behandeling, overlijdt 5 tot 10% van de patiënten binnen één of
twee dagen nadat de ziekte zich openbaart. Eén op vijf mensen die
de ziekte overleeft krijgt neurologische problemen zoals
hersenbeschadiging, gehoorverlies, gedeeltelijke verlamming of
leerproblemen.
Meningitis komt voor het eerst in de boeken
voor in 1805 toen er een epidemie woedde rond Genève. In 1887 werd
de meningokokbacterie als oorzaak van de ziekte vastgesteld. De
komst van antibiotica verbeterde de behandeling, maar de ziekte is
de wereld niet uit.