Drie vragen over de ebola-uitbraak in Congo
In de Democratische Republiek Congo en Oeganda zijn honderden mensen getroffen door ebola. Het gaat om een zeldzame variant van het virus waar nog geen behandeling of goedgekeurd vaccin voor bestaat. Waarom is de situatie zo ongelooflijk zorgelijk? En hoe helpt Artsen zonder Grenzen bij uitbraken van ebola? Onze epidemioloog en microbioloog Amrish Baidjoe beantwoordt drie veelgestelde vragen.
1. Waarom is deze ebola-uitbraak zo zorgelijk?
‘Deze uitbraak is om meerdere redenen ingewikkeld,’ vertelt Amrish. ‘We hebben te maken met de Bundibugyo-variant van ebola. Voor die variant bestaat nog geen goedgekeurd vaccin of behandeling. Ook is er geen eenvoudige test beschikbaar. Om zeker te weten of iemand ebola heeft, is een geavanceerd laboratorium nodig. Dat maakt snelle opsporing lastig.’
Volgens Amrish is de ziekte ook moeilijk te herkennen. ‘Veel mensen denken bij ebola aan bloedingen, maar die zien we vaak pas in een laat stadium. In het begin lijken de klachten juist op andere ziekten, zoals malaria: koorts, spierpijn, hoofdpijn en vermoeidheid. Daardoor krijgen mensen soms niet meteen de juiste behandeling.’
Ook de omstandigheden maken de uitbraak extra zorgelijk. ‘De uitbraak werd laat ontdekt. Toen waren er vermoedelijk al meer dan tachtig mensen overleden aan ebola. Daarnaast gaat het om grensgebieden tussen Congo, Oeganda en Zuid-Soedan, waar veel gewapende conflicten zijn en mijnbouw plaatsvindt. Veel mensen steken de grens over, bijvoorbeeld om te werken. Dat vergroot het risico op verdere verspreiding.’
2. Wat is nu het belangrijkst in de hulpverlening bij ebola?
‘Bij ziekte-uitbraken draait het om het doorbreken van wat wij “de keten van besmettingen” noemen,’ legt Amrish uit. ‘Ebola verspreidt zich niet via de lucht, maar via nauw contact. Dat is een voordeel, maar het betekent wel dat goede bescherming heel belangrijk is.’
Daarom ligt de focus nu op snelheid en basiszorg. ‘Zo snel mogelijk beschermingsmiddelen voor hulpverleners, isolatieplekken voor patiënten en goede behandelcentra. Ook bron- en contactonderzoek is cruciaal: het actief zoeken naar mensen die contact hebben gehad met besmette patiënten.’
“Iemand is na overlijden nog steeds besmettelijk. Families kunnen daardoor vaak geen afscheid nemen van hun geliefde zoals ze gewend zijn, of zouden willen.”
Amrish Baidjoe
microbioloog en epidemioloog Artsen zonder Grenzen
Volgens Amrish vraagt ook communicatie veel aandacht. ‘Iemand is na overlijden nog steeds besmettelijk. Families kunnen daardoor vaak geen afscheid nemen van hun geliefde zoals ze gewend zijn, of zouden willen. Dat is heel ingrijpend. Daarom is het belangrijk om hier zorgvuldig over te communiceren.’
3. Hoe helpt Artsen zonder Grenzen bij ebola-uitbraken?
‘Er is op dit moment ontzettend veel te doen,’ zegt Amrish. ‘Daarbij is veel ervaring nodig. We speelden een grote rol tijdens de ebola-uitbraak in West-Afrika van 2013 tot 2016. Onze teams hebben ongelooflijk veel kennis en kunde. Die ervaring gebruiken we nu opnieuw.’
Artsen zonder Grenzen kan daarom op verschillende manieren helpen. ‘We kunnen ebolaklinieken opzetten, patiënten behandelen en bron- en contactonderzoek uitvoeren. Ook trainen we zorgverleners in infectiepreventie en veilig werken in ebolaklinieken. En doen we onderzoek om de ziekte beter te begrijpen en bij te dragen aan de ontwikkeling van vaccins, medicijnen en diagnostiek.’
Samenwerking blijft daarbij essentieel. ‘We werken altijd samen met nationale en internationale partners. Alleen zo kun je verdere verspreiding tegengaan en patiënten de best mogelijke zorg bieden.’
Wat is ebola?
Ebola is een besmettelijke virusziekte die het immuunsysteem aantast en ernstige inwendige bloedingen kan veroorzaken. Er zijn vijf bekende varianten van het virus. De Bundibugyo-variant, die momenteel circuleert in Ituri (Congo) en Oeganda, heeft een sterftecijfer van 25 tot 40 procent. Het sterftecijfer hangt sterk af van juiste en tijdige medische zorg.
De ziekte begint vaak met griepachtige klachten, zoals koorts, hoofdpijn, spierpijn en extreme vermoeidheid. Daarna kunnen braken, diarree, huiduitslag en orgaanfalen optreden. In een later stadium krijgen sommige patiënten bloedingen via bijvoorbeeld ogen, neus of mond. Het ziekteverloop verschilt per persoon en kan snel verslechteren.
Help je mee?:Samen tegen ebola
Ebola is zeer dodelijk. Snelle medische zorg is cruciaal. Dankzij jouw donatie kunnen onze artsen direct te hulp schieten bij dodelijke ziekte-uitbraken zoals ebola, corona of cholera. Doneer vandaag nog en help mee.
