Toename van geweld tegen vluchtelingen aan Europese grenzen

Waarom beginnen vluchtelingen aan deze gevaarlijke reis naar Europa?

Steeds meer mensen zien zich genoodzaakt om huis en haard te verlaten. Vanwege een oorlog of conflict, maar ook vanwege de angst op vervolging. Bijvoorbeeld vanwege je politieke overtuiging of geaardheid. Ook de klimaatcrisis speelt een steeds grotere rol. Mensen zien geen andere keuze dan te vertrekken. Wat de reden ook is: uiteindelijk is iedereen op zoek naar een veilige, menswaardige toekomst.

Welke problemen komen vluchtelingen tegen?

Op dit moment is Europa voor veel vluchtelingen alleen te bereiken via mensensmokkelaars. De reis is lang, erg duur en vol onzekerheden. Sommige mensen worden onderweg blootgesteld aan seksuele uitbuiting of gedwongen arbeid. Wie de Europese grenzen weet te bereiken, wordt vaak met harde hand teruggeduwd door de grensbewaking. Veel mensen worden opgesloten in overvolle detentiecentra, waar ze compleet zijn afgesloten van de buitenwereld. Ze staan vaak 24/7 onder cameratoezicht en hebben geen idee hoelang het gevangenschap zal duren.

Gedwongen zich uit te kleden

Mensen die de grens tussen Servië en Hongarije proberen over te steken, worden steeds vaker geslagen, vernederd en misbruikt. Ook worden hun persoonlijke bezittingen soms gestolen of worden zij gedwongen zich uit te kleden, zelfs bij lage wintertemperaturen. Daarbij worden middelen als pepperspray en traangas niet geschuwd. Naar verluidt wordt dit geweld onder meer door de Hongaarse autoriteiten gebruikt om mensen af te schrikken niet naar Europa te gaan. Elke week zien onze medewerkers patiënten, waaronder ook kinderen, met ernstige kneuzingen, diepe (snij)wonden, ontwrichtingen en breuken als gevolg van dit geweld.

Hongarije: opgesloten en besproeid met traangas in zeecontainer

De verwondingen die de teams zien, bevestigen de verhalen van de patiënten. Een patiënt vertelt: ‘We werden met veertig andere mensen opgesloten in een kleine container voordat we terug naar Servië werden gestuurd. We hebben er ongeveer 12 uur gezeten. Grenswachters besproeiden herhaaldelijk onze gezichten met pepperspray. We kregen geen water, voedsel en mochten niet naar het toilet.’

Angst voor pushbacks in Griekenland

In Griekenland bieden wij medische noodhulp aan mensen die net de oversteek van Turkije naar Griekenland hebben gemaakt. Ook hier vertellen patiënten steeds vaker over geweld bij pogingen om Europa te bereiken. Als ze zijn aangekomen, slaan ze vaak gelijk op de vlucht, doodsbang om opgepakt te worden door autoriteiten die hen gedwongen terugsturen. Het gaat vaak om vrouwen en kinderen. Sommigen houden zich daarna dagenlang schuil, zonder eten en drinken. Zo zien onze teams op Samos veel mensen die door de hitte zijn uitgeput en mensen met uitdrogingsverschijnselen.

Stop geweld tegen vluchtelingen

Het beleid in de EU maakt het steeds moeilijker om de reis naar Europa te maken. Zo steunen Europese lidstaten de Libische kustwacht. Mensen die met gevaar voor eigen leven de Middellandse Zee proberen over te steken in gammele bootjes, worden hardhandig opgepakt door deze grenswachten. Het ‘terugduwen’ van vluchtelingen en migranten noemen we pushbacks. Onze teams zijn getuige geweest van pushbacks op land en op zee. Met grote gevolgen voor het fysieke en mentale welzijn van mensen.

‘Lidstaten van de Europese Unie gebruiken opzettelijk geweld om mensen ervan te weerhouden asiel aan te vragen. Ze investeren in hekken met scheermesjes en knijpen een oogje dicht bij het gebruik van geweld. Gedwongen terugkeer en geweld zijn illegaal. Met dit beleid worden mensen gedwongen om gevaarlijkere vluchtroutes te nemen. Het is de verantwoordelijkheid van de Europese lidstaten en autoriteiten dat de wet wordt nageleefd. Maar ook dat de procedures met betrekking tot opvang, identificatie en internationale bescherming effectief worden toegepast’, zegt Ellen van der Velden, operationeel manager.

Hoe helpt Artsen zonder Grenzen mensen op de vlucht?

Onze teams zijn werkzaam in verschillende grensgebieden: op de Middellandse Zee, de Griekse eilanden, detentiecentra in Libië, maar ook Letland en Litouwen. We behandelen vaak mensen met huidinfecties door een gebrek aan hygiëne en verwaarloosde wonden, onder andere door wekenlang lopen. Ook zien we veel chronisch zieken die lange tijd geen medicatie hebben gekregen. Bovendien hebben veel mensen te maken gehad met fysiek of seksueel geweld tijdens hun reis. Voor hen bieden we speciale psychologische zorg. Waar we onrecht zien, spreken we ons uit: het misbruik, geweld en de pushbacks moeten stoppen.