Als een chronische ziekte kritiek wordt
Stel je hebt diabetes of een hoge bloeddruk. Reis je dan door onveilig gebied voor een controle? Voor veel mensen in Oekraïne is dat een lastige keuze. En soms is zorg er helemaal niet. Steeds vaker zien we dat chronische aandoeningen levensbedreigend worden. Met de steun van onze donateurs bieden we medische zorg waar die sinds de start van de oorlog al niet meer vanzelfsprekend is. Drie foto’s en verhalen:
Een patiënt krijgt een medisch consult in Chornomorka, in de regio Mykolajiv.
Voor de dorpskliniek in Chornomorka wachten zeven mensen op hun afspraak. De meeste mensen in de rij zijn vrouwen op leeftijd. Ze praten met elkaar over het dieet dat hun arts heeft aangeraden vanwege hun hoge bloeddruk.
In het dorp, op ongeveer 15 kilometer van de frontlinie, wonen zo’n 2.000 mensen. De huisartsen vertrokken begin 2022 naar veiligere gebieden. Daardoor moeten bewoners nu naar Otsjakiv of Mykolajiv reizen om een arts te zien. Voor sommige mensen is die afstand moeilijk of zelfs onmogelijk af te leggen, zeker voor ouderen of mensen met gezondheidsproblemen. Daarom ondersteunt het medische team van Artsen zonder Grenzen de inwoners van het dorp.
‘Ik woon in Chornomorka met mijn man en mijn zus, die een zware beperking heeft,’ vertelt Anna Nadobko. ‘Het is bijna onmogelijk om haar buiten het dorp te brengen. Zelfs de rit van vijf kilometer naar het ziekenhuis in Otsjakiv is moeilijk. Toch heeft ze medische opvolging hard nodig, en mijn man en ik worden ook ouder.’ Anna is 61 jaar oud. Vandaag is ze zichtbaar opgelucht: de arts vertelde haar dat haar bloeddruk eindelijk weer stabiel is.
Onze teams onderzoeken de 67-jarige Svitlana nadat zij met de ambulance naar de spoedafdeling was gebracht. Ze was bewusteloos en had hevige pijn. Terwijl haar zoon haar klachten uitlegde, voerde ons medisch team een eerste onderzoek uit. Daarna namen we haar op op de dagafdeling van het ziekenhuis voor verdere zorg en opvolging.
‘Aan het begin van 2022 zijn mijn zoon en ik naar het buitenland vertrokken, maar later zijn we teruggekeerd naar onze woonplaats. Mijn huis is volledig verwoest, maar vriendelijke mensen hebben ons opgevangen. We konden niet wennen aan het leven in een ander land, dus zijn we teruggekomen. Ik ben met pensioen en heb mijn hele leven op een school gewerkt. Nu werkt mijn zoon ook op een school,’ vertelt Svitlana.
Het is niet de eerste keer dat Svitlana met de ambulance naar dit ziekenhuis wordt gebracht. Voor extra onderzoeken zou ze naar het regionale ziekenhuis in Mykolajiv moeten reizen, maar dat kan ze zich niet veroorloven. Daardoor verslechtert haar gezondheid soms zo sterk dat dringende medische hulp nodig is.
Onze teams behandelden Svitlana eerder al voor dezelfde klachten. Ze heeft uitgebreidere onderzoeken nodig dan dit ziekenhuis kan bieden. We zien bovendien dat ze in vier maanden tijd veel gewicht heeft verloren, wat zorgwekkend is. Samen met het ziekenhuis zorgen we ervoor dat ze de nodige medische zorg krijgt om haar toestand te stabiliseren.
De 48-jarige Mykola kwam zelf naar het ziekenhuis voor een geplande opname. ‘Ik heb een rugletsel en heb voortdurend pijn. Ik hoop echt dat ze me kunnen behandelen zonder operatie. Ook mijn knie blijft pijn doen, ondanks een eerdere operatie. Nu wacht ik af wat de artsen zeggen. Ik voel me constant ongerust: over mijn gezondheid en over de oorlog. Ik denk dat het pas makkelijker wordt als er vrede komt.’
Onze teams zien steeds vaker dat chronische aandoeningen verergeren bij mensen die dicht bij de frontlinie wonen. Hoewel er ook oorlogsgewonden naar het ziekenhuis komen, behandelen we vooral mensen met aandoeningen zoals hoge bloeddruk, diabetes, astma en epilepsie. Door voortdurende beschietingen, luchtalarmen en de onveilige situatie kampen veel mensen met slaapproblemen en langdurige stress. Dat heeft ook invloed op hun gezondheid.
Sinds begin 2026 verwezen onze teams meer dan 3.200 patiënten die aankwamen bij door Artsen zonder Grenzen ondersteunde ziekenhuizen direct door voor opname. Dat is meer dan 75 procent van alle patiënten die we tijdens de triage zagen. De meest voorkomende diagnoses zijn hoge bloeddruk, diabetes en hartziekten.
Ook onze mobiele klinieken, die werken in opvanglocaties voor ontheemden en afgelegen dorpen dicht bij de frontlinie, zien dezelfde ontwikkeling. Sommige patiënten komen in zo’n ernstige toestand naar een consult dat onze artsen meteen een ambulance moeten bellen. Mensen leven al lange tijd onder grote druk, met dagelijkse aanvallen, stroomuitval en voortdurende onzekerheid. Daardoor herkennen ze soms pas laat hoe ernstig hun klachten zijn. Tegen de tijd dat zij medische hulp krijgen, is hun toestand vaak al kritiek.
