Gaza
Onze hulp in Gaza

Begin februari deden we een oproep aan onze achterban om medische zorg in Gaza bovenaan de politieke agenda te zetten. In korte tijd ondertekenden meer dan 60.000 mensen die oproep. Die brede steun gaf een duidelijk signaal af: patiënten in Gaza mogen niet zonder zorg achterblijven.

Mede dankzij die steun zat Artsen zonder Grenzen op de eerste werkdag van minister Sjoerdsma al aan tafel in Den Haag. In dat gesprek hebben we duidelijk gemaakt dat er geen tijd te verliezen is. Onze Israëlische registratie is niet verlengd en sinds 1 januari kunnen we geen nieuwe medische voorraden of extra internationaal personeel Gaza binnenbrengen. Dat zet de zorg verder onder druk.

Wij roepen de Nederlandse regering op om zich actief in te zetten voor ongehinderde humanitaire toegang tot Gaza. Concreet hebben we gevraagd om Israël met alle beschikbare Nederlandse en Europese diplomatieke middelen aan te spreken op het nieuwe registratiesysteem voor hulporganisaties en aan te dringen op herziening daarvan.

De minister heeft publiekelijk zijn steun uitgesproken voor onafhankelijke humanitaire hulp, ook in Gaza. Hij onderschrijft dat die hulp onbelemmerd moet worden toegelaten en dat het registratiesysteem herzien moet worden.

Wij hebben daarbij benadrukt: steun in woorden is belangrijk, maar patiënten hebben daden nodig. We blijven daarom aandringen op concrete stappen.

Onze registratie om in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever te werken is per 1 januari 2026 verlopen. Terwijl gesprekken met de autoriteiten hierover doorgaan, zetten wij onze medische hulp voort met de teams en voorraden die al in Gaza zijn.

Het verlengen van onze registratie is niet eenvoudig. De Israëlische autoriteiten hebben nieuwe registratie-eisen ingevoerd, waaronder de eis om persoonsgegevens van Palestijnse medewerkers te delen. In een context waarin hulpverleners doelwit zijn van geweld, brengt dit ernstige risico’s met zich mee voor de veiligheid van onze collega’s.

We hebben maandenlang onderzocht of er manieren waren om aan deze eisen te voldoen zonder onze medewerkers in gevaar te brengen. Omdat noodzakelijke veiligheidsgaranties uitbleven, hebben we besloten geen persoonsgegevens te delen.

We blijven ondertussen in gesprek met de autoriteiten en zoeken naar mogelijkheden om onze medische hulp voort te zetten. De nood in Gaza is enorm. Palestijnen hebben meer hulp nodig, niet minder.

Het Israëlisch-Palestijns conflict escaleerde op 7 oktober 2023. Hamas vuurde die dag duizenden raketten af op Israël, en doodde en gijzelde honderden mensen. Als reactie op de aanval voert Israël sindsdien luchtaanvallen uit op Gaza.

Het aantal doden en gewonden loopt sinds oktober 2023 elke dag op. Twee miljoen mannen, vrouwen en kinderen in de Gazastrook hebben nauwelijks nog toegang tot basisbehoeften en medische zorg. De situatie in Gaza is een humanitaire ramp.

Wat is een staakt-het-vuren?

De situatie in de Gazastrook is de afgelopen maanden zo ernstig verslechterd dat er inmiddels sprake is van hongersnood in het gebied rond Gaza-Stad. Dat meldt het IPC, de voedselwaakhond van de Verenigde Naties, in een nieuwe analyse van augustus 2025. Hierin staat ook dat de regio’s Deir al-Balah en Khan Younis tegen eind september gevaar lopen door hongersnood te worden getroffen.

Tussen mei en eind juli 2025 is het aantal patiënten in onze ondervoedingsprogramma’s verviervoudigd. Eén op de vier patiënten in onze klinieken is ondervoed. Met name kinderen, zwangere vrouwen en moeders. Ondervoeding is levensbedreigend. En maakt het herstel van wonden en infectieziekten vrijwel onmogelijk. Eén op de drie Gazanen zit momenteel dagenlang zonder voedsel.

Steeds vaker zijn ook hulpverleners ondervoed. Sommige collega’s verlenen medische hulp terwijl ze al 24 tot 48 uur niets hebben gegeten.

Door de aanvallen op Gaza zijn veel ziekenhuizen verwoest. Maar door blokkades bij de grenzen van Gaza is het bijna onmogelijk om medische voorraden bij onze hulpverleners te krijgen. De medische tekorten zijn enorm. Hierdoor moeten hulpverleners nog altijd met zeer beperkte middelen werken om slachtoffers toch van de nodige zorg te voorzien. Vreselijk schrijnende situaties zijn het gevolg.

Als gevolg van het geweld in Gaza en de enorme tekorten zien we een groot aantal andere problemen ontstaan. Mensen krijgen door het gebrek aan basisbenodigdheden zoals water, voedsel en elektriciteit, te maken met allerlei complicaties die hun levens in gevaar brengen. Denk aan ontstekingen van wonden die niet goed verzorgd kunnen worden, uitdroging door een tekort aan water en ondervoeding als gevolg van voedseltekorten. Ook zien we een toename van besmettelijke ziekten die zich steeds sneller verspreiden, waaronder diarree, acute luchtweginfecties, huidinfecties en hepatitis.

Sinds oktober 2023 tot september 2025 hebben onze teams het volgende gedaan in Gaza en de Westelijke Jordaanoever:

• 1.247.557 consulten
• 390.218 spoedhulpbehandelingen
• 78.107 mensen behandeld tegen diarree
• 29.465 operaties
• 61.178 patiënten opgenomen
• 16.683 bevallingen begeleid
• 70.599 mensen psychologische steun gegeven

Daarnaast investeren we nog steeds in voorraden, transport, lokale salarissen en noodhulp. Maar tegelijkertijd zijn we bang voor epidemie uitbraken als het gezondheidssysteem niet snel hersteld kan worden.

Veel ziekenhuizen en medische klinieken in Gaza zijn nog steeds verwoest. Nog maar 14 van de 36 ziekenhuizen in Gaza zijn deels operationeel, en zelfs die draaien met grote moeite vanwege alle tekorten. In Noord-Gaza is geen enkel ziekenhuis meer volledig in werking.
Onze teams moesten zich al minstens achttien keer terugtrekken uit ziekenhuizen en klinieken na aanvallen. Meer dan vijftig keer werden medische locaties getroffen door luchtaanvallen, tankschoten of directe gevechten. Daarnaast kwamen hulpkonvooien onder vuur te liggen. Sinds het begin van de oorlog zijn al 1.580 zorgverleners gedood. Bij deze aanvallen verloren vijftien van onze collega’s het leven.

Artsen zonder Grenzen heeft bovendien per 20 januari 2026 alle niet-kritieke medische activiteiten in het Nasser-ziekenhuis opgeschort vanwege veiligheidsincidenten met gewapende mannen. AzG werkt uitsluitend waar de veiligheid van patiënten en medewerkers kan worden gewaarborgd. Wij roepen alle strijdende partijen op medische zorg te respecteren, zodat deze te allen tijde ongehinderd kan doorgaan.