De bescherming van medische zorg

In een oorlog of conflict mogen medische voorzieningen en medische staf niet aangevallen worden. Hoe is dat eigenlijk geregeld?

Conventies van Genève

In conflictgebieden wordt medisch personeel nadrukkelijk beschermd door de Verdragen, of de Conventies, van Genève. Die bescherming volgt uit het principe dat wie ziek of gewond is, recht heeft op medische zorg en dus niet aangevallen mag worden. Dan kan het niet zo zijn dat de mensen en de voorzieningen die nodig zijn om die zorg te bieden, doelwit worden.

 

Medische zorg

De eerste Conventies van Genève werden opgesteld in 1864, na de bloedige Slag bij Solferino. Daarin ging het over de regels met betrekking tot medische zorg voor gewonde soldaten en de bescherming van medisch personeel. In de laatste grote herziening van de tekst, in 1949, werd ook de bescherming van burgers uitvoerig vastgelegd.

 

Afspraken

De Conventies van Genève vallen onder het zogenaamde humanitair oorlogsrecht. Dat bestaat uit afspraken tussen landen. Er is dus geen centrale autoriteit die kan afdwingen dat het humanitair oorlogsrecht altijd gerespecteerd wordt, of straffen kan opleggen. Landen moeten elkaar op de vingers tikken als een partij over de schreef gaat. Dat kan bijvoorbeeld via de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, het overlegorgaan van de Verenigde Naties voor vrede en veiligheid.

 

Veiligheidsraad

Vandaar dat Artsen zonder Grenzen de Nederlandse regering in de petitie #NotATarget dringend oproept zich hard te maken voor veilige medische zorg, zoals vastgelegd in het oorlogsrecht. In 2018 heeft Nederland een zetel in de Veiligheidsraad, de gelegenheid bij uitstek om hiervoor krachtig haar stem te laten horen!

 

Binnenkort zullen we de handtekeningen aanbieden aan het ministerie van Buitenlandse Zaken.

 

Wat doet Artsen zonder Grenzen nog meer?

Geweld tegen medische zorg in conflictgebieden is helaas niets nieuws, maar sinds het bombardement op onze kliniek in Kunduz, Afghanistan, proberen we dit issue weer hoog op de agenda te krijgen. Onze internationaal voorzitter Joanne Liu sprak op 3 mei 2016 en 28 september 2016 in de Veiligheidsraad. Dit leidde tot de aanname van Veiligheidsraadsresolutie 2286, waarin de Raad de onschendbaarheid van medische zorg nogmaals onderstreepte.

 

Veiligheid in de projecten

Voor de start van een nieuw project voeren we altijd een grondige risicobeoordeling uit. Om de veiligheid van onze medewerkers te vergroten, streven we er altijd naar dat onze aanwezigheid en onze programma’s expliciet worden geaccepteerd. Dit doen we door middel van onderhandelingen met autoriteiten en andere relevante partijen. Bovendien treffen we de nodige maatregelen om risico's zoveel mogelijk te verkleinen. Zo markeren we bijvoorbeeld onze gebouwen en auto’s duidelijk met ons logo, geven we de GPS-coördinaten van klinieken door aan strijdende partijen en laten we hen weten wanneer en waarheen onze teams op weg gaan.

 

Risico's erkennen

We lichten we onze medewerkers voor over de omstandigheden en brengen we hen op de hoogte van de risicoanalyse. Elke medewerker vragen we om persoonlijk de risico's te erkennen en bewust te aanvaarden als onderdeel van zijn of haar bereidheid om humanitaire hulp te verlenen aan mensen in nood. Als iemand ondanks de voorbereiding en de maatregelen het werk in een project toch te onveilig vindt, staat het diegene altijd vrij terug te keren.

 

Helaas is het onmogelijk is om in ons werk alle risico's uit te sluiten, maar we blijven strijden voor veiligheid voor onze projecten, zodat wij ons werk kunnen doen en onze patiënten levensreddende zorg kunnen krijgen!